Thuật ngữ tâm lý học A–Z

Liệu pháp Ý nghĩa xem việc tìm kiếm ý nghĩa trong cuộc sống là nhu cầu căn bản nhất của con người, và giúp mỗi người khám phá ý nghĩa ngay cả trong đau khổ.

Cách một người thường dùng để bày tỏ bản thân, phản hồi người khác và xử lý nhu cầu hay xung đột.

Những cách nói chuyện, phản ứng và lắng nghe lặp đi lặp lại trong một mối quan hệ.

Khó khăn kéo dài trong việc nói, hiểu ngôn ngữ, phát âm hoặc giao tiếp xã hội.

Sự nhận thức về bản thân và thế giới xung quanh, bao gồm cả suy nghĩ, cảm giác và trải nghiệm trong khoảnh khắc hiện tại.

Tính hay nghi ngờ là xu hướng quá mức không tin tưởng và đề phòng trước ý định cũng như hành động của người khác. Khác với sự thận trọng lành mạnh, trạng thái này tạo ra sự nghi ngờ liên tục ngay cả trong các mối quan hệ thường ngày, khiến tâm trí không thể yên ổn.

Đây là trạng thái mệt mỏi, không muốn làm bất cứ điều gì. Sự sụt giảm động lực có thể là tín hiệu cho thấy tâm trí bạn đang cần được nghỉ ngơi.

Một kỹ thuật trị liệu dùng một hoặc hai chiếc ghế để bộc lộ cảm xúc chưa giải quyết và nhìn rõ mâu thuẫn bên trong.

Một kiểu nhân cách khó tự đưa ra quyết định và phụ thuộc quá mức vào người khác.

Id là phần nguyên thủy nhất của tâm trí, chịu trách nhiệm về các nhu cầu và xung động bản năng. Đây là nguồn gốc của những ham muốn cần được thỏa mãn ngay lập tức.

Liệu pháp Quan hệ Imago giúp bạn hiểu cách những trải nghiệm với người chăm sóc thời thơ ấu ảnh hưởng đến mối quan hệ tình cảm hiện tại, từ đó xây dựng một mối quan hệ lành mạnh hơn. Đây là một phương pháp trị liệu cặp đôi giúp chữa lành những vết thương trong quá khứ thông qua tình yêu có ý thức.

Lo âu về email là trạng thái tâm lý mà một người cảm thấy lo lắng và căng thẳng quá mức khi kiểm tra hoặc gửi email.

Căng thẳng do di cư/nhập cư là những khó khăn tâm lý đa dạng mà một người trải qua khi chuyển đến một đất nước hay nền văn hóa mới. Đây là thách thức lớn đòi hỏi phải thích nghi cùng lúc trên nhiều phương diện như ngôn ngữ, văn hóa, bản sắc và cảm giác thuộc về.

Sức khỏe tâm thần của người nhập cư là lĩnh vực nghiên cứu cách những căng thẳng đặc thù và thách thức thích nghi trong quá trình di cư ảnh hưởng đến sức khỏe tâm lý.

Ivan Pavlov là nhà sinh lý học người Nga đã khám phá ra điều kiện hóa cổ điển. Thông qua nghiên cứu phản ứng tiết nước bọt của chó, ông đã chứng minh một cách khoa học quá trình mà kích thích trung tính có thể gây ra phản ứng thông qua sự kết hợp lặp đi lặp lại.

Những thay đổi cảm xúc sau khi chia tay người yêu và cách đối phó lành mạnh. Buồn bã, tức giận, trống rỗng đều là cảm xúc tự nhiên.

Cách chăm sóc bản thân khi đối mặt với nỗi buồn, sự cô đơn hoặc sự không chắc chắn sau khi chia tay.

Đây là cách chúng ta chăm sóc sức khỏe tinh thần và thích nghi lành mạnh với môi trường sống mới sau khi chuyển nhà.

Đây là kiểu quan hệ điển hình của người tự ái: ban đầu tôn người kia lên như một con người hoàn hảo, rồi dần dần hạ thấp họ, và cuối cùng vứt bỏ họ như thể họ không có giá trị gì.

Đây là kiểu mẫu khi bạn đặt ai đó lên bệ thờ vì cho rằng họ hoàn hảo, rồi khi thất vọng lại cho rằng họ là người tệ nhất.

Phản ứng thư giãn là trạng thái đối lập với phản ứng căng thẳng, trong đó cơ thể và tâm trí được thư giãn một cách có ý thức.

Luyện tập thư giãn sử dụng nhiều kỹ thuật khác nhau để thư giãn cơ thể và tâm trí, giúp bạn dễ đi vào giấc ngủ hơn.

Đây là cảm giác bản thân trở nên không thực, hoặc như thể bạn đang quan sát chính mình từ bên ngoài.

Quan hệ kép xảy ra khi nhà tham vấn và thân chủ đồng thời có một mối quan hệ khác ngoài quan hệ tham vấn — chẳng hạn như bạn bè hoặc đối tác kinh doanh. Đây là tình huống cần tránh để bảo vệ tính khách quan của tham vấn và lợi ích của thân chủ.

Đây là tình huống bạn nhận được hai thông điệp mâu thuẫn nhau cùng một lúc, khiến dù làm gì bạn cũng bị coi là sai.

Lý thuyết Mã hóa Kép cho rằng việc xử lý thông tin đồng thời qua cả kênh ngôn ngữ lẫn hình ảnh sẽ giúp ghi nhớ và hiểu bài tốt hơn rất nhiều. Lý thuyết này giải thích tại sao chúng ta nhớ lâu hơn khi xem cả chữ lẫn hình ảnh cùng một lúc.

Trầm cảm kép là tình trạng một giai đoạn trầm cảm nặng xuất hiện chồng lên trên nền trầm cảm nhẹ mãn tính (rối loạn khí sắc) đã có từ trước. Cảm giác như trầm cảm đã là trạng thái bình thường hàng ngày, rồi một làn sóng trầm cảm sâu hơn lại ập đến.

Lý thuyết xử lý kép cho rằng tư duy của chúng ta hoạt động theo hai hệ thống khác nhau: Hệ thống 1 nhanh và trực giác, và Hệ thống 2 chậm và phân tích. Đây là khái niệm then chốt để hiểu các phán đoán và quyết định trong cuộc sống hàng ngày.

Cảm thấy hai nền văn hóa đều là một phần của mình.

Chấn thương thứ cấp là phản ứng căng thẳng sang chấn xuất hiện do tiếp xúc với chấn thương của người khác, dù bản thân không trực tiếp trải qua sự kiện đó.

Căng thẳng chấn thương thứ cấp là đau khổ tâm lý phát sinh từ việc tiếp xúc gián tiếp với trải nghiệm chấn thương của người khác, thường qua việc nghe hoặc chứng kiến.

Ikigai là khái niệm tiếng Nhật có nghĩa là 'lý do để sống' - điều khiến bạn muốn thức dậy mỗi buổi sáng. Đây là điểm giao thoa giữa những gì bạn yêu thích và những gì thế giới cần đến.

Một hình thức tình yêu trong đó người ta thực sự ưu tiên hạnh phúc và sự phát triển của người khác mà không mong đợi bất cứ điều gì đổi lại.

Nhung cam xuc phuc tap va thay doi cuoc song sau ly hon, cung qua trinh hoi phuc lanh manh. Day la buoc ngoat lon nhung cung co the la khoi dau moi.

Liệu pháp do Carl Rogers phát triển, giúp khơi dậy khả năng tự chữa lành của thân chủ thông qua sự chấp nhận ấm áp và đồng cảm.

Kiên nhẫn là sức mạnh nội tâm giúp bạn bình tĩnh chờ đợi và tiếp tục cố gắng dù kết quả mong muốn chưa xuất hiện ngay. Đây là khả năng không bị cuốn vào sự vội vàng hay lo lắng khi mọi thứ chưa diễn ra như ý.

Tâm lý học Nhân văn tin rằng mỗi người đều có tiềm năng để phát triển và hiện thực hóa bản thân. Trường phái này coi trọng việc tôn trọng con người đúng như họ vốn có và khám phá sức mạnh nội tâm bên trong mỗi người.

Cách chúng ta đối mặt lành mạnh với những thay đổi lớn như tốt nghiệp, đổi việc, kết hôn hay nghỉ hưu — vì mỗi bước ngoặt cũng là một khởi đầu mới.

Sự khiêm tốn nhận thức là sự thừa nhận rằng kiến thức và niềm tin của bạn có thể không đầy đủ hoặc sai lầm, và sẵn sàng xem xét lại chúng trước những thông tin mới.

Rối loạn giả bệnh là tình trạng một người giả vờ bị bệnh hoặc tự tạo ra các triệu chứng dù thực tế không bị bệnh. Điều này xuất phát từ nhu cầu tâm lý sâu sắc muốn đóng vai người bệnh, chứ không phải vì lợi ích vật chất.

Đây là nhu cầu muốn được người khác công nhận và chấp thuận. Đây là nhu cầu tự nhiên của mọi người, nhưng khi quá mức, bạn có thể đánh mất tiêu chuẩn của bản thân và bị chi phối bởi đánh giá của người khác.

Tìm kiếm sự chấp thuận là một mô thức cần được khen ngợi, đồng thuận và công nhận từ người khác một cách quá mức, đo lường giá trị bản thân dựa trên cách người khác đánh giá mình.

Căng thẳng liên quan đến chủng tộc là sự căng thẳng và áp lực tâm lý mà một người trải qua do nguồn gốc chủng tộc hoặc dân tộc của mình. Đây là gánh nặng tích tụ trong tâm trí khi phải đối mặt với sự phân biệt đối xử và định kiến.

Quan điểm cho rằng bỏ qua chủng tộc là công bằng, nhưng điều đó có thể che mờ bất bình đẳng thật sự.

Đây là quá trình nhận thức và thái độ về nguồn gốc chủng tộc của bản thân thay đổi và trưởng thành theo từng giai đoạn. Đây là một phần trong hành trình khám phá sâu sắc câu hỏi 'Tôi là ai?'

Đây là những vết thương tâm lý và đau khổ xuất phát từ sự phân biệt chủng tộc hoặc định kiến. Dù trực tiếp trải qua hay chứng kiến, cả hai đều có thể ảnh hưởng sâu sắc đến tâm hồn bạn.

Là phương pháp giúp cải thiện chú ý, trí nhớ và kỹ năng tư duy thông qua luyện tập có hướng dẫn.

Khi trí nhớ, sự chú ý hoặc khả năng suy nghĩ yếu đi rõ rệt so với trước đây.

Bốn giai đoạn do Piaget đề xuất, mô tả cách khả năng tư duy của trẻ em phát triển theo từng độ tuổi.

Cảm giác khó chịu trong lòng khi niềm tin và hành động của mình không khớp nhau.