Psikoloji Terimleri A–Z

Empati ve suçluluk duygusunun belirgin biçimde eksik olduğu, başkalarının duygularına karşı duyarsızlık gösteren bir kişilik özelliğidir. Çoğunlukla yüzeysel çekicilik ve dürtüsel davranışlarla birlikte görülür.

Filtreler ve düzenleme uygulamalarıyla süslenmiş fotoğraflardaki görünümü gerçek 'ben' olarak kabul etmeye başlamak ve bunun sonucunda gerçek görünüşe duyulan memnuniyetsizliğin giderek artması olgusudur.

Çocukluktan ergenliğe geçiş dönemidir; bu süreçte fiziksel ve psikolojik açıdan büyük değişimler yaşanır.

Diğer insanlar ve sosyal durumlar hakkındaki bilgileri işleme ve anlama sürecidir. Başkalarının düşüncelerini, duygularını ve niyetlerini kavramada ve sosyal ilişkiler kurmada temel bir rol oynar.

İnsanların ait oldukları gruplar aracılığıyla benlik kimliği oluşturduklarını ve kendi gruplarını daha olumlu değerlendirme eğiliminde olduklarını açıklayan bir teoridir. Aidiyet duygusunun ve kimliğin davranışları nasıl etkilediğini anlamamızı sağlar.

Diğer insanlarla akıcı biçimde iletişim kurmak ve ilişki geliştirmek için gerekli becerilerin sistematik olarak öğrenildiği ve pratik yapıldığı bir programdır. Kişilerarası ilişkilerde özgüven kazanmaya yardımcı olur.

Başkalarının önünde değerlendirilmekten veya utandırılmaktan aşırı derecede korkulan bir durumdur.

Bir kişinin diğer insanlarla neredeyse hiç temas veya etkileşim olmaksızın yalnız yaşadığı nesnel bir durumu ifade eder.

Bu hipotez, insan beyninin bu kadar büyük gelişmesinin temel nedeninin karmaşık sosyal ilişkileri yönetme ihtiyacı olduğunu öne sürer. Yani beynimiz, başkalarıyla bağlantı kurmak için evrimleşmiştir.

Kendi yeteneklerimizi, görüşlerimizi ve koşullarımızı başkalarıyla karşılaştırarak değerlendirdiğimiz doğal bir psikolojik süreçtir.

Toplumsal cinsiyet, toplum ve kültürün erkeklere ve kadınlara atfettiği roller, davranışlar ve beklentileri ifade eder. Biyolojik cinsiyetten farklı olarak sosyal olarak inşa edilen bir kavramdır.

Sosyal jet lag, biyolojik uyku ritmin ve sosyal programın arasındaki kronik uyumsuzluktur; her hafta zaman dilimlerini geçiyormuş gibi yorgunluk yaratır.

Kişinin sosyal durumlardan ve kişilerarası ilişkilerden kendini geri çektiği ve kaçındığı bir davranış örüntüsüdür.

Bu, ait olduğunuz sosyal gruplara dayanan benliğinizin bir parçasıdır. Milliyetiniz, mesleğiniz veya dininiz sosyal kimliğinizi oluşturur.

Sosyal destek, çevredeki insanlardan alınan duygusal, pratik ve bilgisel yardım ile destektir.

Başkaları bizi izlerken kolay görevleri daha iyi, zor görevleri ise daha kötü yaparız.

Sosyal aylaklık, bireylerin grup içinde çalışırken yalnız çalışmaya kıyasla daha az çaba göstermesi olgusudur.

Başkalarını gözlemleyerek ve taklit ederek öğrenmektir. Bandura'nın teorisi bu alanın en önemli örneğidir.

Bu kuram, öğrenmenin başkalarının davranışlarını gözlemleyerek ve taklit ederek gerçekleştiğini savunur.

Sosyal duygusal öğrenme; duyguları anlamayı, başkalarıyla sağlıklı ilişkiler kurmayı ve sorumlu kararlar almayı öğrenme sürecidir. Bu, zihnin kaslarını güçlendiren bir öğrenmedir.

Bir olay gerçekleştikten sonra 'Zaten biliyordum' hissine kapılmaya yol açan bilişsel bir önyargıdır. Sonucu öğrendikten sonra sanki başından beri tahmin edebilirmişiz gibi belleğimiz çarpıtılır.

Doğumdan sonra ortaya çıkan bir depresyon türüdür. Hormonal değişiklikler ve bebek bakımının getirdiği stres başlıca nedenler arasındadır.

Doğumun hemen ardından ortaya çıkan, gerçekliği algılamada ciddi güçlüklere yol açan ve acil uzman yardımı gerektiren ağır bir ruh sağlığı durumudur.

Yaşam doyumu, kişinin kendi hayatını bir bütün olarak değerlendirdiğinde hissettiği tatmin ve doluluk derecesidir. Bu, anlık bir ruh hali değil, yaşama ilişkin genel bir yargıdır.

Kendi varlığının nedenini ve yaşamın yönünü fark ederek, buna doğru ilerleyen anlamlı hedefler bütünüdür. Yaşam amacına sahip olmak, zorluklarda bile güç bulmayı sağlar.

Bu, kişinin kendi hayatına yön ve anlam kazandıran derin bir iç his. Amaç duygusu olan kişiler, zor durumlarda bile ileriye gidecek güç bulabilirler.

Bu kavram, bir kişinin fiziksel, psikolojik ve sosyal açıdan ne kadar tatmin edici ve mutlu bir yaşam sürdürdüğünü ifade eder. Yalnızca hastalığın yokluğunun ötesine geçerek genel iyilik halini kapsar.

İki kişi arasındaki çatışmada gerilimi azaltmak için üçüncü bir kişiyi ilişkiye dahil etme ilişki örüntüsüdür.

Tüm duyuları kullanarak doğayı emmek için orman ortamında yavaşça ve bilinçli olarak kendinizi daldırmayı içeren Japon sağlık uygulaması — stres azaltma ve bağışıklık fonksiyonu için bilimsel olarak kanıtlanmış faydalarla.

Birden fazla nörotransmitter üzerinde etkili olan erken dönem antidepresanlardır. Etkili olmakla birlikte daha fazla yan etkiye sahiptir.

Danışmanlık veya terapi sürecinde değişime duyulan korku ya da rahatsızlık nedeniyle kişinin farkında olmadan tedaviye engel olması olgusudur. Bu doğal bir tepkidir ve önemli bir psikolojik konuya yaklaşıldığının işareti olabilir.

Terapide paylaşılanların, ciddi güvenlik ya da yasal durumlar dışında korunacağı güvencesidir.

Psikolojik danışmanlık seansından önce duygu ve düşünceleri düzenleyerek danışmanlığın etkinliğini artırma yöntemidir. Önceden hazırlanmak, seans süresini daha anlamlı kullanmayı sağlar.

İnsanların günlük yaşamda karşılaştığı psikolojik zorluklarla başa çıkmalarına ve daha sağlıklı bir yaşam sürmelerine yardımcı olan psikoloji dalıdır.

Korkulan bir durumu zihinde canlı biçimde canlandırarak, güvenli bir ortamda o kaygıya kademeli olarak alışmayı sağlayan bir terapi tekniğidir.

Sevilen birini ya da değerli bir şeyi kaybettikten sonra, o deneyimin içinde hayatın anlamını yeniden keşfetme sürecidir. Kaybın acısını inkâr etmeden de yeni bir anlam bulunabilir.

Belirli bir duygu veya bedensel durumda depolanan anılar, benzer bir durumda olunduğunda daha kolay hatırlanır.

Yukarı yönlü karşılaştırma, kendimizden daha başarılı ya da daha iyi bir durumda olan kişilerle kendimizi kıyaslamaktır. Bu durum bizi motive edebileceği gibi aşağılık duygusuna da yol açabilir.

Bir şeyi duyusal ayrıntılardan başlayarak anlamlandırmak.

Karşılıklılık, ilişkilerde verme ve almanın dengeli olması anlamına gelir. Sağlıklı ilişkilerin önemli bir unsurudur.

Bir şey aldığımızda onu geri vermemiz gerektiğine dair psikolojik bir yükümlülük hissidir. İyi niyetle işleyebileceği gibi, manipülasyon aracı olarak da kötüye kullanılabilir.

Bu, birbirinin bağımsızlığına saygı gösterirken sağlıklı biçimde birbirine yaslanmayı içeren bir ilişki biçimidir. Yalnız başına da iyi olmak, ama birlikte olunca daha da zenginleşmek — olgun bir ilişkinin görünümü budur.

Gece tekrar tekrar uyanmak, uyku sürdürme insomniasının bir türüdür. Nedenlerini anlamak durumu iyileştirmeye yardımcı olabilir.

Belirli bir kişinin (genellikle ünlü biri veya yüksek statülü biri) kendisine aşık olduğuna dair sarsılmaz bir inancın bulunduğu sanrısal bir durumdur. De Clérambault sendromu olarak da bilinir.

Bir yanda yaşlı ebeveynlerine bakması, diğer yanda çocuklarını yetiştirmesi gereken orta kuşağı ifade eder. Çifte bakım yükü nedeniyle bu kuşak son derece yüksek stres yaşar.

Sağlığı bedeni, zihni ve yaşam koşullarını birlikte değerlendirerek anlamaya çalışan modeldir.

Orta yaşta bir sonraki nesle katkıda bulunmak ve anlamlı bir şeyler bırakmak için gerçekleştirilen gelişim görevidir. Bu, Erikson'ın gelişim teorisinin önemli bir aşamasıdır.

Gelecek nesiller için bir şeyler bırakma isteği ve başkalarının gelişimine katkıda bulunma arzusu. Bu, kendi sınırlarımızın ötesine geçerek daha geniş bir dünyada anlamlı izler bırakmaya yönelten sıcak bir motivasyondur.

Mezuniyet, iş bulma, evlilik, emeklilik gibi hayatın büyük değişimlerini yaşarken hissedilen psikolojik yüktür. Olumlu değişimler bile strese yol açabilir.

Bu, kendi hayatınızın neden değerli olduğuna ve ne gibi bir amaca sahip olduğuna dair öznel bir farkındalıktır. Yaşamda anlam hisseden insanlar psikolojik olarak daha sağlıklıdır.