Zihni anlamak

Kullanılabilirlik sezgisi, bir olayın olasılığını zihnimize ne kadar kolay örnek geldiğine göre değerlendirme eğilimidir. Çarpıcı veya yakın zamanda yaşanan olaylar gerçekte olduklarından daha yaygın hissettirilebilir.

Uyarılma, vücudun ve zihnin aktif ve uyanık olma derecesini ifade eder — en düşük uçta derin uykudan, en yüksek uçta yoğun heyecan veya paniğe kadar uzanan bir spektrumda.

Aralıklı öğrenme etkisi, bir konuyu tek seferde yoğun biçimde çalışmak yerine belirli zaman aralıklarıyla tekrar etmenin hafızayı çok daha uzun süre koruduğu olgusudur. Öğrenmeyi zamana yaymak, 'gece boyu çalışma'dan çok daha etkilidir.

Bu teori, anıların birbirine müdahale ederek belirli bir bilgiyi hatırlamayı nasıl zorlaştırdığını açıklar. Birbirine benzeyen anılar ne kadar fazlaysa, karışıklık yaşanma olasılığı da o kadar artar.

Göz, kulak, burun, dil ve deri gibi duyu organlarının dış uyaranları algılaması sürecidir. Dünyadaki bilgilerin zihnimize girdiği ilk kapı olup algı ve bilişin başlangıç noktasıdır.

Duyusal bellek, duyu organları aracılığıyla alınan bilgilerin çok kısa bir süre (1-3 saniye) boyunca depolandığı bellek sistemidir. Belleğin ilk kapısı olan bu aşamada yalnızca dikkat edilen bilgiler bir sonraki aşamaya geçer.

Hayatındaki güzel şeyleri fark etmek ve bunlara değer vermektir. Küçük bir minnettarlık bile büyük mutluluk getirebilir.

Meslek veya durum nedeniyle gerçek duygularını gizleyip farklı duygular sergilemek zorunda kalmaktır. Bu süreç ciddi bir duygusal yorgunluğa yol açabilir.

Duygusal granülarite, duyguları hassas bir şekilde ayırt etme yeteneğidir — 'mutlu' veya 'üzgün'ün ötesine geçerek tam olarak ne hissettiğini tanımlama kapasitesi.

Dayanması zor duyguların ya da anıların, farkında olmadan bilinç dışına itildiği bir savunma biçimidir. Duyguyu fark edip tuttuğunuz duygu bastırmadan farklı olarak, bilinçdışı gerçekleşir.

Bir duyguyu hissettiğiniz hâlde yüzünüze, sözlerinize ya da davranışlarınıza yansımasın diye içinize atmanızdır. Kısa süreliğine işe yarayabilir ama alışkanlık hâline gelirse hem zihni hem bedeni yorar.

Duygulanımsal öngörü, gelecekteki olayların bize nasıl hissettireceğini, bu duyguların yoğunluğunu ve süresini önceden tahmin etmeye yönelik psikolojik süreçtir.

Duyguları iki eksende açıklayan modeldir: hoş ya da hoş olmayan ve yüksek ya da düşük enerji.

Şu an hangi duyguyu hissettiğimi fark edebilme yeteneğidir. Duygu düzenlemenin ilk adımıdır.

Bu, başka bir kişinin duygularının farkında olmadan bize geçtiği bir olgudur. Duygular da bulaşıcıdır.

Duygularımızı fark etme, deneyimleme ve ifade etme biçimimizi yönetme becerisi.

Duyguların türünü, yoğunluğunu ve süresini yönetmek için kullanılan çeşitli psikolojik yöntemlerdir. Sağlıklı duygu düzenleme, zihinsel denge ve mutluluğun temelidir.

Duygularını söz veya davranışlarla dışa vurma sürecidir. Sağlıklı ifade, ilişkileri daha derin kılar.

İnsanların mantıksal analiz yerine o anki duygularına veya içgüdülerine dayanarak hızlı yargılara vardığı zihinsel bir kısayoldur.

Yoğun duygularla birlikte yaşanan deneyimler, sıradan anılara kıyasla çok daha canlı ve uzun süreli olarak depolanır. Sevinç, üzüntü ve korku gibi duygular belleği güçlendirmede önemli bir rol oynar.

Duyguları esas alarak gerçekliği yargılamaktır. 'Kaygı duyuyorum, o halde bu tehlikeli' diye hissetmek gibi.

Yeni deneyimlere, fikirlere ve hayal gücüne açık olma eğilimidir. Meraklı ve yaratıcı kişilerin bir özelliğidir.

Bu teori, insanların dünyayı kendi özgün kavram sistemleri (yapılar) aracılığıyla anladığını ve tahmin ettiğini öne sürer. Her birey, dünyayı bir bilim insanı gibi yorumlar.

Kişiselleştirme, kendinizle ilgisi olmayan olayları bile kendi hatanız olarak görme eğilimidir. Dış olayların nedenini gereksiz yere kendinize bağlamak bir bilişsel çarpıtmadır.

Zihnimizin ayrı öğeleri otomatik olarak anlamlı bir bütün olarak düzenlediği algı yasalarıdır. 'Bütün, parçaların toplamından büyüktür' ilkesi, zihnimizin dünyayı anlamlandırma biçimini açıklar.

Karar felci, aşırı analiz, yanlış karar verme korkusu veya çok fazla seçenek nedeniyle herhangi bir seçim yapılamaması durumudur.

Gün içinde çok fazla karar vermek zorunda kaldığımızda yargılama gücümüzün azaldığı ve zihinsel olarak tükendiğimiz bir olguyu ifade eder.

Bu, psikolojinin eski bir tartışmasıdır: eylemlerimiz önceden belirlenmiş nedenler tarafından mı şekillenir, yoksa kendi başımıza özgürce seçim yapabilir miyiz?

Yaşam boyunca edinilen deneyim ve öğrenme yoluyla biriken bilgi ve becerileri kullanma yeteneğidir; yaşlandıkça daha da gelişir.

İki olayın birlikte gerçekleşmesinin, tek bir olayın gerçekleşmesinden daha olası göründüğü bir akıl yürütme hatasıdır.

Eşiksellik, 'arasında' olma psikolojik halidir — önceki bir aşamayı geride bırakmış ama henüz bir sonrakine ulaşamamış olmak.

Çok büyük, güzel ya da sıra dışı bir şey karşısında hissedilen derin etkilenme.

Bir işi planlarken, o işin gerçekte olduğundan daha hızlı ve kolay tamamlanacağını iyimser bir şekilde tahmin etme eğilimidir. Neredeyse herkesin yaşadığı çok yaygın bir bilişsel önyargıdır.

Yeteneklerin doğuştan geldiğine ve değiştirilemeyeceğine dair inanç. 'Ben zaten böyleyim' düşüncesi bunun özüdür.

Başka insanların acısına uzun süre temas etmekten doğan duygusal tükenmişliktir.

İnsan davranışının büyük bölümünün ölümün derin korkusunu yönetme ihtiyacından kaynaklandığını öne süren psikoloji teorisi; öz-saygı ve kültürel dünya görüşü psikolojik tampon olarak işlev görür.

Bir ya da iki deneyime dayanarak tüm durumlar hakkında sonuç çıkarmaktır. Tek bir olumsuz deneyimi her duruma uygulamak anlamına gelir.

Bu, gözlemcinin beklentilerinin, inançlarının ve deneyimlerinin gözlem sonuçlarını etkilediği bir olgudur. Görmek istediğimiz şeyleri daha kolay fark etme eğilimindeyizdir.

Belleğin, geçmişin aktif bir şekilde yeniden inşası olduğu, bir kaydın tam olarak tekrarı olmadığı fikri.

Atıf stili, bir kişinin iyi ya da kötü olayların neden meydana geldiğini açıklamada kullandığı alışkanlıksal örüntüdür — kendini mi yoksa koşulları mı suçladığı, nedenleri kalıcı mı yoksa geçici mi gördüğü ve etkilerin geniş mi yoksa sınırlı mı olduğu.

Uzakta olan sevdiğiniz bir kişiyi ya da geçmiş bir zamanı derin bir şekilde özleme duygusudur. Bu, sevginin içten bir ifadesidir.

İçimizde var olan, ancak kabul etmek istemediğimiz için sakladığımız karanlık tarafımızdır.

Uzun vadeli bir hedefe doğru tutku ve kararlılığı sürdürme gücüdür. Yetenekten daha önemli olabilir.

Pozitif duygu; sevinç, zevk ve memnuniyet gibi iyi hislerin genel adıdır.

Kişinin kendisi, geleceği ve kontrol gücü hakkında gerçeklikten biraz daha olumlu düşünme eğilimidir. Uygun düzeydeki olumlu yanılsamalar ruh sağlığına katkı sağlar.

Bu teori, bir kişinin hangi davranışı seçeceğinin, o davranışın iyi sonuçlar doğuracağına dair beklentisine göre değiştiğini öne sürer. Çabanın başarıya, başarının ise değerli bir ödüle yol açacağına duyulan inanç, motivasyonun temelidir.

Bu, mevcut ruh halimizle örtüşen bilgileri daha iyi hatırlamamıza ve fark etmemize yol açan bir olgudur. Üzgün olduğumuzda üzücü anılar, mutlu olduğumuzda ise mutlu anılar daha kolay aklımıza gelir.

Bu, anılarımızın mevcut duygularımız veya inançlarımız tarafından çarpıtıldığı bir olgudur. Belleğimiz sandığımız kadar doğru değildir.

Bilgileri daha kolay hatırlamak için kullanılan strateji veya tekniklerdir. Şarkılar, kısaltmalar ve görsel çağrışımlar gibi çeşitli yöntemler bulunmaktadır.

Bellek, bir video kaydı gibi tam olarak saklanmaz; her hatırladığımızda mevcut bilgi ve duygularımızın etkisiyle yeniden oluşturulur. Anılarımız canlı bir hikaye gibi değişmeye devam eder.