Gelişim psikolojisi

Çocuğu aşırı koruma isteğiyle onun özerkliğini ve büyüme fırsatlarını kısıtlayan bir ebeveynlik biçimidir. Ebeveynin derin sevgisinden kaynaklanmakla birlikte çocuğun bağımsızlık gelişimini olumsuz etkileyebilir.

Otoratif ebeveynlik, sıcaklığı ve net sınırları birleştiren dengeli bir stildir. Ebeveynler kurallar koyar ama nedenlerini açıklar, çocuğun bakış açısına saygı gösterir ve uygun sınırlar içinde bağımsızlığı teşvik eder.

Bu, tek başına yapılamayan ancak yardım alındığında yapılabilen alandır. Öğrenmenin en verimli şekilde gerçekleştiği noktadır.

Doğuştan gelen duygusal ve davranışsal tepki kalıplarıdır. Kişiliğin biyolojik temelidir.

Bir nesnenin veya kişinin gözden kaybolsa bile var olmaya devam ettiğini bilme yeteneğidir.

Doğru ve yanlışı ayırt etme yeteneğinin geliştiği süreçtir. Kohlberg'in aşama teorisi bu alanda oldukça ünlüdür.

Otoriter ebeveynlik, ebeveynlerin açıklama yapmaksızın itaat talep ettiği katı, kontrol odaklı bir stildir. Kurallar akıl yürütme yerine ceza yoluyla uygulanır ve çocuğun duyguları veya görüşleri nadiren kabul görür.

Asimilasyon, Piaget'nin bilişsel gelişim teorisinde tanımladığı bir süreçtir; yeni bilgilerin ya da deneyimlerin mevcut bilişsel şemalara (zihinsel çerçevelere) yerleştirilerek anlamlandırılması, bu şemaların değiştirilmemesidir.

Zihin teorisi, başkalarının da kendimizden farklı düşünce, duygu ve inançlara sahip olduğunu anlayabilme yeteneğidir. Empati ve iletişimin temelini oluşturan önemli bir beceridir.

Bu, bir çocuğun motor, dil, bilişsel ve sosyal gelişiminin yaşıtlarına kıyasla daha yavaş ilerlediği bir durumdur.

Bu, ilgi ve denetimin yetersiz olduğu bir ebeveynlik tarzıdır; çocuğun duygusal ve fiziksel ihtiyaçlarına yeterince yanıt verilmez.

Piaget'nin teorisinde, bir miktarın şekli veya düzeni değişse bile aynı kaldığını anlama.

Ebeveynler ve çocuklar arasındaki duygusal ve davranışsal etkileşim olup çocuğun gelişimini en çok etkileyen ilişkidir.

Öğrenenin tek başına yapabilene kadar uygun destek sağlamak ve bu desteği giderek azaltmak.

Boş yuva sendromu, çocukların büyüyüp evi terk etmesinin ardından ebeveynlerin yaşadığı kayıp ve boşluk duygusudur. Özellikle hayatının anlamını çocuk yetiştirmekte bulanlar bu durumu daha yoğun yaşar.

Çocukluktan ergenliğe geçiş dönemidir; bu süreçte fiziksel ve psikolojik açıdan büyük değişimler yaşanır.

Fiziksel sağlığı, bilişsel işlevleri ve sosyal katılımı koruyarak tatmin edici bir şekilde yaşlanmayı ifade eder. Bu yalnızca uzun yaşamak değil, iyi yaşlanmak anlamına gelir.

Fetüs döneminden yetişkinliğe kadar beyin ve sinir sisteminin büyüyüp olgunlaştığı tüm süreci ifade eder. Bu sürecin sağlıklı ilerlemesi, bilişsel, duygusal ve sosyal gelişimin iyi bir şekilde gerçekleşmesi için gereklidir.

18 yaşından önce yaşanan istismar, ihmal ve aile içi işlev bozukluğunu içeren travmatik olaylar olup yetişkinlikte fiziksel ve ruhsal sağlık üzerinde kalıcı etkileri vardır.

Güvenli bir ilişkiye dayanarak dünyayı keşfetmeyi ve zorluklarla yüzleşmeyi mümkün kılan psikolojik bir temeldir. Bağlanma teorisinin temel kavramıdır.

Çocuklukta bakım verenlerle kurulan erken duygusal bağların, ileriki yaşamda ilişkileri, güven duygusunu ve yakınlık kurma biçimini nasıl etkilediğini açıklayan psikolojik kuramdır.

Ebeveynlerin çocuklarını yetiştirme biçiminin türü olup sıcaklık ve kontrol düzeyine göre sınıflandırılır.

Bir çocuğun konuşmayı öğrendiği ve iletişim kurma yeteneğinin geliştiği süreçtir.

Bu kuram, yaşamı 8 evreye böler ve her evrede çözülmesi gereken bir psikolojik görev olduğunu öne sürer.

Doğumdan yaklaşık 2 yaşa kadar olan dönemde gerçekleşen fiziksel, bilişsel ve duygusal büyüme sürecidir. Bu dönem, yaşam boyu sürecek gelişimin temelini oluşturduğu için son derece kritik bir zaman dilimidir.

Piaget tarafından önerilen, çocukların düşünme becerilerinin geliştiği 4 evredir.

Öz-saygı gelişimi, kişinin kendi değerini fark etmesi ve kendine önem vermesi duygusunun büyüme sürecidir. Bu, bireyin kendini ne kadar değerli ve yetkin hissettiğine dair içsel bir algının oluşmasıdır.

Yargılama, planlama ve duygu düzenlemesinden sorumlu olan beynin prefrontal korteksinin büyüme sürecinde olgunlaşmasıdır. Bu gelişim bebeklikten yirmili yaşların ortasına kadar devam eder.

Kim olduğumu ve neyi önemli bulduğumu keşfedip şekillendirme sürecidir. Yaşam boyu süren bir öz-keşif yolculuğudur.

Piaget'in teorisinde uyumlama, karşılaşılan yeni bilgi mevcut anlayışa uymadığında, mevcut düşünce kalıplarını değiştirme sürecidir.

40-60'lı yaşlarda kişi, hayatın anlamı ve yönü konusunda derin bir kuşku duygusu yaşar. Geçmişe bakarak kalan zaman hakkında kaygı ve tedirginlik hisseder.

Ergenlik döneminde rolleri, değerleri ve inançları keşfederek "Ben kimim?" sorusuna cevap arama süreci.

Çocukluktan yetişkinliğe geçiş gelişim evresi (yaklaşık 12-18 yaş), fiziksel olgunlaşma, kimlik arayışı ve artan psikolojik bağımsızlıkla karakterize edilir.

Bu, sıcak ve sevgi dolu olmakla birlikte çok az kural veya sınır içeren bir ebeveynlik tarzıdır.

Bu, ebeveynlerin çocuklarının her işine aşırı müdahale ettiği ve onu her türlü güçlükten korumaya çalıştığı aşırı koruyucu bir ebeveynlik tarzıdır.

Kardeş rekabeti, kardeşler arasında ebeveynlerin ilgisi veya aile kaynakları için yaşanan rekabet ya da çatışma duygusunu ifade eden bir olgudur.