Psikoloji Terimleri A–Z

Sigmund Freud, psikanalizin kurucusudur ve bilinçdışı dünyayı ilk kez sistematik biçimde keşfeden kişidir. Farkında olmadığımız zihnimizin derinliklerinde saklı arzuların ve çatışmaların davranışlarımızı etkilediğini savunmuştur.

Bilişsel yetenekleri ölçen standart bir testtir. Wechsler Zeka Testi en yaygın kullanılan testtir.

Entelektüelleştirme, zor duyguları doğrudan hissetmek yerine yalnızca akılcı ve mantıksal düşünmeye yönelme eğiliminde olan bir savunma mekanizmasıdır. Zihinsel olarak anlaşılan ancak duygusal olarak hissedilmekten kaçınılan bilinçdışı bir koruma yöntemidir.

Bu, travma anılarına ve ilgili durumlara tekrar tekrar güvenli bir şekilde maruz kalınarak korku ve kaçınmanın giderek aşıldığı bir tedavi yöntemidir. PTSD tedavisinde etkinliği en çok kanıtlanmış yöntemlerden biridir.

Ağır olmamakla birlikte depresif ruh halinin 2 yıl veya daha uzun süre devam ettiği bir durumdur.

Hayat boyu yeni bilgi ve beceriler edinme alışkanlığı.

Ruh sağlığı desteğinin sadece hastanede değil, insanların yaşadığı çevrede de sunulmasıdır.

Ertelenmiş taklit, birinin davranışını gördükten sonra aradan zaman geçince o davranışı tekrar etmek anlamına gelir. Çocuğun bilişsel gelişiminde önemli bir dönüm noktasıdır.

Sevilen birini kaybettikten sonra günlük yaşamı zorlaştıracak kadar uzun süre yoğun bir üzüntünün devam ettiği bir durumdur. Zaman geçse de kayıptan kaynaklanan acıdan kurtulmak güçleşir.

Bu, hem zihinsel işlevsellik hem de uyumsal davranış alanlarında sınırlılıkların bulunduğu bir gelişimsel durumdur.

Danışanın güçlü yönlerini pekiştiren ve duygusal istikrarı destekleyen bir terapi yaklaşımıdır. Derin analizler yerine mevcut zorluklarla birlikte başa çıkmaya ve uyum kapasitesini geliştirmeye odaklanır.

Bilgelik, sıradan bilginin ötesine geçerek yaşam deneyimlerinden derin içgörüler elde etme ve bunları kendimizin ve başkalarının iyiliği için kullanma yetisidir. Zihnin olgunluğunun en güzel meyvesidir.

Mantıksal analiz yapmadan bir şeyi anında anlama veya karar verme yeteneğidir. 'Sadece öyle hissediyorum' duygusu içinde uzun yılların deneyimi ve bilgeliği gizli olabilir.

Kişinin kendi işine karşı hissettiği genel memnuniyet duygusudur. Bir bireyin işinden ne kadar mutlu olduğunu yansıtır.

İşe bağlılık, kişinin işine tutku ve adanmışlıkla, enerjik bir şekilde katıldığı olumlu bir psikolojik durumdur. Bireyin işine tam anlamıyla dalmış hissetmesiyle karakterize edilir.

Motivasyonu ve performansı artırmak amacıyla işin içeriğini, yöntemlerini ve ilişkilerini bilinçli olarak düzenlemektir.

İş yerindeki sürekli stres nedeniyle ortaya çıkan duygusal tükenme, sinizm ve iş verimliliğinde azalma durumudur.

İş ortamında ortaya çıkan stres olup aşırı iş yükü, kişilerarası ilişkiler ve rol çatışmaları başlıca nedenleri arasındadır.

Kişinin işini nasıl, ne zaman ve hangi sırayla yapacağına kendi başına karar verebilme derecesidir. Çalışanın kendi işi üzerinde kontrol hissi yaşamasını sağlar.

Yeni bir iş veya alana geçişle birlikte gelen belirsizlik ve duyguları yönetme.

Bu, mesleğiniz veya işinizle bağlantılı olarak oluşan benliğinizin bir parçasıdır.

İş yerinde meslektaşlar, üstler ve astlarla yaşanan çatışmaları sağlıklı bir şekilde çözme ve yönetme yöntemlerini kapsar. İş yerindeki çatışmalar kaçınılmazdır, ancak bunlarla akıllıca başa çıkmayı öğrenmek mümkündür.

İşyerinde tekrar eden saldırgan davranışlar olup mağdura ciddi stres yaşatır.

İş yerindeki zorlu ilişkiler, tükenmişliğin başlıca nedenlerinden biridir. Stratejik bir yaklaşımla bu durumlarla başa çıkmak stresi azaltabilir.

İş yeri kaygısı, çalışma ortamında yaşanan aşırı stres ve endişe durumunu ifade eder. İş baskısı, kişiler arası ilişkiler ve değerlendirme korkusu, işe gitmeyi başlı başına zorlaştırabilir.

İş yerinde yaşanan ciddi duygusal şoklar veya tekrarlayan stres nedeniyle derin psikolojik yaralar oluşan bir durumdur. İş yeri zorbalığı, haksız muamele ve aşırı iş baskısı bu durumun başlıca nedenleri arasında yer alabilir.

İşte sağlıklı sınırlar belirlemek, zamanınızı, enerjinizi ve duygularınızı korumak için uygun limitler koymak demektir. Sağlıklı sınırlar, kendinizi korurken iyi ilişkiler sürdürmenin sırrıdır.

İş yerindeki öfkeyi tanıma ve ifade etme yolları, refahınızı koruma ve altta yatan sorunu ele alma yöntemleri.

Kariyer belirsizliği korkutucu olabilir, ama henüz netleşmemiş olmak geride kaldığınız anlamına gelmez.

Terapist, herhangi bir maske takmadan gerçek benliğiyle danışana yaklaşır. Bu, terapistin iç deneyimi ile dış ifadesinin birbiriyle tam olarak örtüştüğü bir durumdur.

Sadece başkalarının beklentilerine göre şekillenmeyen, sana gerçekten ait olan tarafın.

İnsan zihninin ve davranışlarının milyonlarca yıllık evrim süreci aracılığıyla şekillendiğini öne süren psikoloji dalıdır. Duygularımızın, içgüdülerimizin ve sosyal davranışlarımızın kökenini anlamamıza yardımcı olur.

Hastalık davranışı, vücutta bir rahatsızlık veya anormallik hissedildiğinde bu belirtilere nasıl tepki verildiğini ve nasıl başa çıkıldığını ifade eder. Hastaneye gitmek, belirtileri görmezden gelmek veya çevreden yardım istemek bunların hepsini kapsar.

Hastalık Kaygısı Bozukluğu, fiziksel belirtiler yokken veya çok hafifken bile ciddi bir hastalığa yakalanma korkusuyla yoğun kaygı yaşama durumudur. Bu, eski adıyla hipokondriyazis olarak bilinen durumun modern tanısıdır.

Önemli bir ilişkinin üçüncü bir kişi tarafından tehdit edildiği hissedildiğinde yaşanan karmaşık bir duygudur. Kaygı, öfke ve üzüntünün iç içe geçtiği bir duygusal deneyimdir.

Önem verdiğimiz bir ilişkinin tehdit altında olduğunu hissettiğimizde ortaya çıkan kıskançlık duygusunu sağlıklı bir şekilde yönetme sürecidir.

Jung’un, kişisel deneyimin ötesinde tüm insanlarda ortak bir derin bilinçdışı katman olduğu fikridir.

Bir topluluğun hep birlikte yıkıcı bir olay yaşaması sonrası oluşan ortak ruhsal yaradır.

Grup tartışmasının ardından bireyin görüşü başlangıçtakinden daha aşırı bir hale gelir. Bu olgu, benzer düşüncelere sahip insanlar bir araya gelip tartıştığında ortaya çıkar.

Grubun uyumunu koruma isteği nedeniyle eleştirel düşüncenin bastırıldığı bir olgudur.

Grubun uzlaşısını ve uyum baskısını kasıtlı olarak kullanarak bireyin bağımsız düşüncesini bastıran ve grubu istenen yönde yönlendiren bir manipülasyon tekniğidir. İnsanların bir gruba ait olma içgüdüsünü istismar ederek eleştirel düşünceyi köreltir.

Grup uyumuna, aidiyete ve ortak sorumluluğa daha fazla önem veren kültürel yönelimdir.

Bireysel bağımsızlıktan çok grup uyumunu, aidiyeti ve karşılıklı sorumluluğu öne çıkaran kültürdür.

Kimlik, ilişkiler ve kararlar konusunda bazen “biz”, bazen “ben” vurgusunun öne çıktığı iki geniş kültürel eğilimdir.

Benzer sorunları olan kişiler bir araya gelerek birbirlerini destekler ve birlikte büyürler. Bu, paylaşılan deneyimlerin iyileşmenin aracı haline geldiği bir tedavi yöntemidir.

Bu program, hastaneye yatmadan haftada birkaç kez yoğun tedavi almanızı sağlar; günlük yaşamınızı sürdürürken tedaviye katılabilirsiniz.

Tek bir nesne ya da göreve dikkat yöneltme ve bunu sürdürme yeteneğidir. Konsantrasyon, etkili öğrenme ve çalışmanın yanı sıra zihinsel huzur için de değerli bir beceridir.

Duyguları kontrol etmenin zorlaştığı ve ağlama, bağırma ya da eşya fırlatma gibi yoğun davranışlarla ifade edildiği anlardır. Küçük çocuklarda yaygın olmakla birlikte yetişkinlerde de görülebilir.

Sinirlilik, içsel stresin dışa vurulduğunun bir işaretidir. Sinirliliğin gerçek nedenini bulmak, onu yönetmeyi kolaylaştırır.

Bu alan, insanların eş seçimi ve ilişki kurma süreçlerinde işe yarayan psikolojik mekanizmaları inceler. Evrimsel psikoloji perspektifi yoğun biçimde kullanılmaktadır.