Psikoloji Terimleri A–Z

Benzer zorluklara sahip kişilerin birlikte yaşayarak birbirini iyileştirdiği topluluk temelli bir tedavi ortamıdır. Topluluğun kendisinin tedavi aracı haline geldiği özel bir yaklaşımdır.

Terapist ile danışan arasındaki güven ve iş birliği ilişkisidir. Tedavi etkinliğinin en önemli yordayıcı faktörüdür.

Danışmanlık sürecinde danışman ile danışan arasındaki göz temasının terapötik anlamı ve rolü. Uygun göz teması, güvenlik hissi ve bağlantı duygusunu artıran değerli bir sözsüz iletişim biçimidir.

Grup danışmanlığında üyeler arasında doğal olarak oluşan ilişkilerin ve etkileşimlerin akışını anlamak ve bunlardan yararlanmaktır.

Birden fazla psikolojik tedavi yaklaşımının güçlü yönlerini bir araya getirme ya da ayrışmış iç deneyimleri birbirine bağlayarak bütünlük bulma sürecidir.

Terapist ile danışan arasında oluşan özel bir ilişkidir. Her türlü terapinin temelini oluşturur.

Kanunların ve hukuki süreçlerin insanların psikolojik iyilik hali üzerindeki etkisini inceleyen ve hukukun iyileştirici bir rol oynamasını sağlamayı amaçlayan bir disiplindir.

Bir kişinin terapötik çalışmayı en etkili biçimde yapabildiği optimal uyarılma düzeyi aralığını ifade eder. Ne aşırı bunalmış ne de duygusal olarak uyuşmuş — dengeli bir durumdur.

Bellek, düşünme ve yargılama gibi bilişsel işlevlerin giderek azalarak günlük yaşamı olumsuz etkilediği bir durumdur. Tek bir hastalık değil, birçok farklı nedenden kaynaklanan bir sendromdur.

Ruhsal yaraların iyileşerek geçtiği doğal bir süreçtir; acının içinden geçerek yeniden bütünlüğü bulma yolculuğudur.

Bir arkadaşla yaşanan çatışma, ilişkiyi derinleştirme fırsatı da olabilir. Bu konu duyguları sağlıklı biçimde yönetme ve barışma yollarını ele alır.

Başka bir kişiyle derin bir duygusal bağ ve yakınlık deneyimlemektir. Kendini dürüstçe açmak ve karşı tarafça kabul edildiğini hissetmek bunun özünü oluşturur.

Erken yetişkinlik döneminde derin ilişkiler kurmak temel bir gelişim görevidir. Bu dönem, sevgi ve dostluğun derinliğini öğrenme zamanıdır.

Yakın ilişkiler istemesine rağmen derin bir bağ oluşmaya başladığında bilinçsizce mesafe koyma örüntüsüdür. Yaralanmaktan korkan zihnin, kalbin kapılarını kapatarak kendini korumasıdır.

Bu, başkalarına yardım etme ve topluma katkıda bulunma isteğinden doğan içsel bir motivasyondur. Başkasının mutluluğunun kendi sevincine dönüştüğü doğal bir duygudur.

Başkalarının iyiliğini içtenlikle dileyerek onlara sıcak bir şekilde davranma duygusu ve eylemidir. Nezaket, yalnızca alanın değil, gösterenin kalbini de ısıtır.

Başkalarına yardım etmeyi ya da nezaket göstermeyi içeren davranışlardır. Bunlar sadece karşı tarafı değil, yapan kişiyi de daha iyi hissettirebilir.

Big Five kişilik modelinde güven, özgecilik, işbirliği ve empati gibi diğer insanlara yönelik özellikleri yansıtan bir kişilik boyutu.

Sessizlik cezası, karşı tarafı kasıtlı olarak konuşmayı reddederek ya da onu görmezden gelerek cezalandırma davranışıdır.

Bunlar, istemeden aniden aklınıza gelen rahatsız edici veya korkutucu düşüncelerdir.

İstemeden aniden zihne gelen canlı görsel imgelerdir. Sanki kafanızda bir film sahnesi kendiliğinden tekrar tekrar oynatılıyormuş gibi, acı verici görüntüler sürekli belirerek yeniden yaşanır.

Analitik psikolojiyi kuran ve kolektif bilinçdışı ile arketip kavramlarıyla tanınan İsviçreli psikiyatrdır.

Kişi merkezli terapinin kurucusu olan ve empati, içtenlik, koşulsuz kabulü vurgulayan Amerikalı psikologdur.

Duygunun ve bedensel tepkinin aynı anda ortaya çıktığını söyleyen duygu kuramıdır.

İnternette başka biri gibi davranarak güven, ilgi, duygusal yakınlık ya da para elde etmeye çalışmak.

Uzun süren bir ilişkide duygusal olarak yorulup partnere duyulan ilgi ve tutkunun zamanla azalması halidir.

Belirli bir gruba veya lidere körü körüne bağlanma ve itaat etme sürecini tanımlayan psikolojik bir olgudur.

Sözde dini gruplar veya aşırı yapılanmaların üyelerini psikolojik olarak nasıl kontrol altına aldığını inceleyen psikoloji alanıdır.

Bu, standart tedavilere yanıt vermeyen ağır depresyon gibi durumlar için uzman tıp kuruluşlarında ketamin adlı ilaç kullanılarak semptomların hızla hafifletilmesine yardımcı olan bir tedavi yöntemidir. Geleneksel antidepresanlardan fayda göremeyen hastalar için yeni bir umut kapısı açmaktadır.

İçinde bulunulan ortama göre dili, üslubu ya da davranışı değiştirmektir.

Karşı tarafla ilgilenmenin aşırılaştığı ve kişinin kendi ihtiyaçlarını gözden kaçırdığı ilişki örüntüsüdür.

Stres anlarında vücudun salgıladığı temel stres hormonudur.

Stres hormonu olan kortizolün vücutta normal şekilde salgılanamaması ve dengesinin bozulması durumudur.

Kişinin kendisinin öldüğüne, var olmadığına ya da iç organlarının çürüdüğüne dair güçlü bir inanç taşıdığı nadir görülen bir sanrı türüdür.

Concorde etkisi, zaten harcanan kaynaklar yüzünden başarısız bir girişime yatırım yapmaya devam etme eğilimidir. Adını süpersonik uçak Concorde'dan almıştır.

İyi ya da kötü olsun, zamanla orijinal mutluluk seviyemize geri döndüğümüz bir olgudur. Yeni bir araba alsak da kısa sürede alışırız; büyük bir üzüntü de zamanla hafifler — işte bu hedonik uyumdur.

Kronotip, günün belirli saatlerinde uyuma ve aktif olma biyolojik eğilimindir — sabahçı mı, gececi mi yoksa ara tipte mi olduğunu belirler.

Genellikle sıra dışı, mesafeli ya da aşırı kuşkucu örüntülerle ilişkili kişilik bozuklukları grubudur.

Genellikle yoğun duygular, dürtüsellik ve fırtınalı ilişki örüntüleriyle ilişkili kişilik bozuklukları grubudur.

Genellikle kaygı, korku, kaçınma ya da bağımlılık örüntüleriyle ilişkili kişilik bozuklukları grubudur.

Deindividuasyon, bir grup içinde bireyin kimliğinin zayıflaması ve normalde yapmayacağı davranışları sergilemesiyle ortaya çıkan bir olgudur.

Bu, çocuğun yabancı yetişkinlere bile aşırı derecede yakın davrandığı bir örüntüdür. Erken dönem bakım sorunlarıyla ilişkilidir.

Tutum, bir kişi, nesne veya duruma yönelik kararlı değerlendirici bir eğilimdir — dünyayı nasıl algıladığımızı ve yanıt verdiğimizi şekillendiren düşünce, duygu ve davranış eğilimlerinin bileşimidir.

Bir şeye o kadar odaklanmak ki etraftaki diğer olasılıkları ve seçenekleri göremez hale gelmektir.

Bu konu, testosteron hormonunun saldırganlık, rekabet duygusu ve sosyal davranış gibi çeşitli davranış kalıpları üzerindeki etkilerini ele almaktadır.

Dijital cihazların ve teknolojinin aşırı kullanımından veya hızlı değişimlere uyum sağlayamamaktan kaynaklanan strestir. Sürekli bağlantıda olma baskısı ve bilgi yüklemesi zihinsel yorgunluğa yol açabilir.

Teknoferans, dijital cihazların kullanımının kişilerarası ilişkileri ve iletişimi engellediği bir olgudur. Akıllı telefon veya tablete odaklanmak, karşımızdaki değerli kişiyle bağlantımızın kopmasına yol açar.

Bu araştırma alanı, kronik stresin telomer adı verilen kromozom yapısı aracılığıyla hücrelerin yaşlanma sürecini nasıl hızlandırdığını açıklamaktadır. Zihinsel sağlığın hücre düzeyinde de önemli olduğunu ortaya koymaktadır.

Bu yaklaşım, her kültürün insanlarının psikolojisini o kültüre özgü bakış açıları ve kavramlar aracılığıyla anlamayı hedefler. Batı merkezli psikolojinin ötesine geçerek farklı kültürlerin bilgeliğine saygı duyan bir harekettir.

Bu, istenilen davranış sergilendiğinde jeton (ödül puanı) verilen ve biriktirilen jetonların istenen ödüllerle değiştirilebildiği bir davranış değiştirme tekniğidir. Özellikle çocuklarda veya özel ortamlarda olumlu davranış değişikliği sağlamada etkilidir.