Psikoloji Terimleri A–Z

Yaşçılık, insanlara yalnızca yaşları nedeniyle uygulanan önyargı veya ayrımcılıktır. En sık yaşlılara yönelik olsa da gençleri de olumsuz etkiler.

Bu alan, aşk ilişkilerinde ortaya çıkan psikolojik olguları ve örüntüleri inceler. Çekim, aşk, çatışma ve ayrılık dahil olmak üzere romantik ilişkinin tüm aşamalarını kapsar.

Ruh sağlığı krizlerinde hasta, aile ve tedavi ekibi bir araya gelerek açık bir diyalog yürütür ve tedavi yönünü birlikte belirler — bu, Finlandiya kökenli bir terapötik yaklaşımdır. Tüm katılımcıların sesi eşit biçimde saygı görür.

Yeni fikirleri, farklı bakış açılarını ve alışılmamış deneyimleri önyargısız bir şekilde kabul etmeye hazır olan esnek bir zihinsel tutumdur. Alışılagelen düşünce sınırlarının ötesine geçmeyi sağlar.

Vücuttaki kronik inflamasyonun depresyon, kaygı gibi ruh sağlığı sorunlarıyla derin bir bağlantısı olduğu bilinmektedir. Beden ve zihin birbirine sıkı sıkıya bağlıdır.

Gözle görülen şeylerin çok kısa bir süre boyunca net bir şekilde hatırlandığı duyusal bellek türüdür. Tıpkı fotoğraf çeker gibi anlık olarak depolanır, ancak 1 saniyeden kısa sürede kaybolur.

Bu alan; yaşamın aşkın anlamı, bağlılık duygusu ve amaç bilinci gibi manevi deneyimlerin ruh sağlığı üzerindeki etkilerini inceler. Dinden ayrı, daha geniş kapsamlı bir kavramdır.

Doğumdan yaklaşık 2 yaşa kadar olan dönemde gerçekleşen fiziksel, bilişsel ve duygusal büyüme sürecidir. Bu dönem, yaşam boyu sürecek gelişimin temelini oluşturduğu için son derece kritik bir zaman dilimidir.

Yediğimiz besinlerin ruh halimizi, bilişsel işlevlerimizi ve ruh sağlığımızı etkilediğini inceleyen bir araştırma alanıdır. Sağlıklı beslenme zihinsel sağlığa da katkı sağlar.

Ruhsal zekâ, yaşamın derin anlamını ve amacını keşfetme ve iç bilgelikle zorlukların üstesinden gelme yeteneğidir. Zihnin en derin köşelerinden gelen bilge bir güçtür.

Beklenti kaygısı, henüz yaşanmamış gelecekteki bir olay hakkında duyulan endişe ve korkudur. Hayal edilen tehdit, gerçek duygusal ve fiziksel sıkıntıya şu anda yol açar; çoğu zaman gerçek riskle orantısız biçimde.

Öngörülü yas, bir kayıp gerçekleşmeden önce hissettiğimiz üzüntü ve kederdir. Önemli bir kaybın yaklaştığını bildiğimizde ortaya çıkan doğal bir tepkidir.

Bu, ruh sağlığı sorunları ortaya çıkmadan önce önlemeyi, erken aşamada tespit ederek kötüleşmesini engellemeyi hedefleyen psikoloji dalıdır. Tedaviden ziyade önlemenin daha etkili olduğu inancına dayanır.

Hastalanmadan önce sağlığı korumak amacıyla yapılan davranışlardır. Aşılanma, düzenli sağlık kontrolleri, egzersiz ve dengeli beslenme bunlara örnek gösterilebilir.

Orbiting, ayrılıktan sonra kişinin eski sevgilisinin sosyal medya paylaşımlarını beğenmesi ya da hikayelerini izlemesi yoluyla uzaktan etrafında dolaşmaya devam etmesi davranışıdır.

Bir olaydan sonra karşılaşılan yanlış bilgilerin orijinal anıyı bozduğu bir olgudur. Belleğimiz sandığımızdan çok daha kolay değişebilir.

Bir olayı açıklayan birden fazla açıklama mümkün olduğunda, en basit açıklamanın doğru olma olasılığı en yüksektir. Psikolojide bu ilke, gereksiz yere karmaşık yorumlardan kaçınmak için kullanılır.

Sözlerinizin veya niyetlerinizin yanlış anlaşılması durumunda yaşanan üzüntü ve hayal kırıklığıyla başa çıkma.

Sevgi, bağlılık ve güvenle ilişkili olan bu hormona 'aşk hormonu' da denir.

Kendi gerçek hayatını, başkalarının internette paylaştığı seçilmiş ve parlak anlarla kıyaslama tuzağıdır.

İnternet ve sosyal medyada kendini ifade etme ve oluşturma biçimidir. Çevrimdışı kimlikle aynı olabileceği gibi, ondan oldukça farklı da olabilir.

İnternet aracılığıyla görüntülü görüşme, telefon veya sohbet yoluyla psikolojik danışmanlık ve terapi almanın bir yoludur. Zaman ve mekân kısıtlaması olmaksızın profesyonel ruh sağlığı desteği alınabilir.

İnternet aracılığıyla psikolojik danışmanlık ve tedavi almanın bir yoludur; erişilebilirlik ve kolaylık açısından büyük avantajlar sunar.

İnsanların çevrimiçi ortamda çevrimdışı hayata kıyasla daha cesur ya da saldırgan davranması olgusudur. Anonimlik ve yüz yüze olmayan ortam öz-denetimi zayıflatır.

Mükemmeliyetsizlikte, geçicilikte ve tamamlanmamışlıkta güzellik bulan Japon estetik felsefesi — mükemmeliyetçiliğe karşı nazik bir panzehir.

Her şeyi mükemmel yapma eğilimidir. Yüksek standartlar bazen kişinin kendisini çok zorlamasına neden olabilir.

Her şeyi kusursuz yapmak zorunda olduğun baskısından sıyrılıp kendine karşı daha anlayışlı olmayı öğrenmektir.

Güç dengesizliği olan bir durumda bir kişiyi tekrar tekrar incitmek, küçük düşürmek ya da dışlamaktır.

Bir ilişkide üzerinde anlaşılan sınırları aşarak başka biriyle duygusal veya fiziksel yakınlık paylaşma eylemidir. İlişkide derin yaralar bırakır; ancak iyileşmek imkânsız değildir.

Hastaneye yatmadan düzenli ziyaretlerle danışmanlık ve tedavi almanın bir yöntemidir. Günlük yaşamı sürdürürken zihinsel sağlığa düzenli olarak bakmanın en yaygın tedavi biçimidir.

Sosyal bağlantıların yetersiz olduğunu hissetmekten kaynaklanan acı verici bir duygudur. Tek başına olmaktan farklı olabilir.

Modern toplumda yalnızlık bir salgın gibi hızla yayılmaktadır. İnsanlar birbirine bağlıymış gibi görünse de aslında derin duygusal bağların eksikliği nedeniyle pek çok kişi yalnızlık hissi yaşamaktadır.

Yalnızlık, sosyal bağlantı eksikliği hissiyle ortaya çıkan öznel bir duygudur; kalabalıkların içinde bile bu duyguyu yaşamak mümkündür.

Travmanın yaşandığı an veya hemen sonrasında deneyimlenen dissosiyasyon olgusudur. Sanki başka birine oluyormuş gibi hissedilir ya da zaman algısı değişir.

Kişinin derin bir travmayı atlatma sürecinde öncesine kıyasla daha fazla gelişim yaşadığı ve olumlu değişimler deneyimlediği bir süreçtir.

Kaldırılması çok güç olan sarsıcı bir deneyimin zihinde derin bir yara bırakması durumunu ifade eder.

Sevilen birini ani ve sarsıcı bir şekilde kaybetme deneyimi; bu süreçte yas ve travma aynı anda yaşanır. Olağan yas sürecine travma tepkilerinin de eşlik ettiği karmaşık bir deneyimdir.

Sarsıcı bir olay yaşandıktan sonra o anın anıları sürekli geri gelir ve kişi derin bir acı içinde kalır.

Dışsal motivasyon, ödül, takdir veya cezadan kaçınma gibi dışsal nedenlerden kaynaklanan motivasyondur.

Bu, ait olmadığımız bir grubun tüm üyelerini birbirine benzer olarak algılama eğilimidir. 'Onlar hepsi aynı' düşüncesi bunun tipik bir örneğidir.

İnsanlarla vakit geçirerek enerji kazanma eğilimidir. Canlı ve sosyal bir kişilik özelliğidir.

Açık bellek, bilinçli olarak hatırlayabildiğimiz anılardır. Dün akşam ne yediğimiz ya da Türkiye'nin başkentinin neresi olduğu gibi bilgileri kasıtlı olarak hatırlayabildiğimiz bellek türüdür.

Yoga, fiziksel duruşları, nefes egzersizlerini ve meditasyonu bir araya getiren bir zihin-beden pratiğidir ve stres yönetiminde oldukça etkilidir.

Yoga terapisi, yoganın duruş, nefes ve meditasyon tekniklerini psikoterapi ile birleştirerek beden ve zihin dengesini yeniden kurmayı amaçlayan bütünleşik bir tedavi yaklaşımıdır. Özellikle travma, kaygı ve depresyon gibi belirtilerin hafifletilmesinde yardımcı olur.

Bir kişi sorunu çözmek için sürekli talepte bulunurken, diğer kişi konuşmaktan kaçınıp geri çekilen ilişki döngüsüdür. Bu kısır döngü her iki tarafın da hayal kırıklığı ve yalnızlık hissetmesine yol açar.

Abraham Maslow tarafından önerilen, insan ihtiyaçlarının aşamalı bir modelidir. Bu teoriye göre, fizyolojik ihtiyaçlardan öz-gerçekleştirmeye kadar, temel ihtiyaçlar karşılanmadan daha yüksek düzeydeki ihtiyaçların peşinden gidilemez.

Korku hissetseniz bile değer verdiğiniz şeyler için harekete geçmenizi sağlayan içsel güçtür.

Zor konuşmaların da dürüstlük ve saygıyla yapılabildiği alan.

Sizi inciten kişiye duyulan öfke ve kırgınlığı bırakma seçimidir.

Bu, bize zarar veren kişi veya durumlara yönelik olumsuz duyguları bırakma psikolojik sürecidir. Bu eylem karşı taraf için değil, bizzat kendimiz için gerçekleştirilen bir eylemdir.