Istilah Psikologi A–Z

Kesan kedudukan bersiri ialah fenomena di mana kita lebih mudah mengingati item yang berada di awal dan akhir senarai berbanding item di tengah. Tanggapan pertama dan terakhir yang kuat juga berkait rapat dengan kesan ini.

Mengikut permintaan orang lain walaupun di dalam hati kita belum tentu benar-benar setuju.

Gangguan proaktif ialah fenomena di mana maklumat yang dipelajari sebelumnya menghalang kemampuan mengingati maklumat baharu. Contohnya, kata laluan lama terus terlintas di fikiran sehingga kata laluan baharu sukar diingati.

Pola jangka panjang dari gejala hipomanik dan depresi yang berfluktuasi dan tidak memenuhi kriteria penuh untuk episode hipomanik atau depresi mayor.

Ujian yang mengukur bilangan digit yang boleh diingati sekaligus, digunakan untuk menilai ingatan jangka pendek dan perhatian. Kebanyakan orang boleh mengingati sekitar 7 digit.

Bahagian minda yang bertanggungjawab terhadap moral dan suara hati. Ia adalah suara dalaman yang berkata, 'Mesti buat begini.'

Keadaan di mana seseorang tidak dapat mengawal penggunaan telefon pintar sehingga menimbulkan masalah dalam kehidupan harian dan hubungan sosial.

Masa skrin merujuk kepada masa yang dihabiskan untuk melihat skrin seperti telefon pintar, komputer, atau televisyen. Masa skrin yang berlebihan boleh memberi kesan negatif terhadap kesihatan mental dan fizikal.

Skema ialah rangka pemikiran dalaman yang kita gunakan untuk memahami dunia. Ia terbentuk melalui pengalaman sejak kecil dan menjadi kepercayaan teras yang berakar dalam diri.

Teori skema adalah teori tentang rangka pemikiran (skema) yang kita gunakan untuk memahami dunia dan memproses maklumat baharu. Rangka yang dibentuk daripada pengalaman lalu ini membantu kita mentafsir pengalaman baharu.

Stanley Milgram ialah seorang ahli psikologi sosial yang terkenal dengan eksperimen kepatuhan terhadap autoriti. Beliau membuktikan bahawa orang biasa boleh menyakiti orang lain apabila diarahkan oleh figura autoriti, dan juga dikenali dengan teori enam darjah pemisahan.

Eksperimen terkenal yang menunjukkan betapa besarnya peranan dan situasi boleh mengubah tingkah laku seseorang. Ia merupakan contoh amaran tentang kuasa persekitaran.

Sindrom Stockholm ialah fenomena psikologi di mana tebusan atau mangsa justeru berasa simpati atau mempunyai perasaan positif terhadap pelaku. Ia difahami sebagai mekanisme survival dalam situasi yang melampau.

Pengurusan stres ialah konsep yang merangkumi pelbagai strategi dan teknik untuk menangani dan mengurangkan stres secara sihat.

Pola fikir terhadap tekanan merujuk kepada kepercayaan dan sikap peribadi seseorang tentang sama ada tekanan dilihat sebagai sesuatu yang berbahaya atau sebagai peluang untuk berkembang.

Satu siri perubahan yang berlaku dalam tubuh dan minda apabila seseorang merasakan ancaman atau tekanan.

Penampan tekanan merujuk kepada tindakan perlindungan sokongan sosial atau sumber dalaman yang mengurangkan kesan negatif tekanan terhadap seseorang.

Jangkitan stres ialah fenomena di mana stres seseorang merebak kepada orang lain di sekelilingnya, menyebabkan mereka turut merasai ketegangan atau kebimbangan yang serupa.

Hormon stres ialah hormon yang dirembeskan dalam situasi yang menekan, dengan kortisol dan adrenalin sebagai contoh yang paling biasa.

Daya tahan terhadap tekanan ialah kekuatan dalaman yang membolehkan kita pulih dengan cepat ke keadaan asal selepas menghadapi situasi yang menekan, malah berkembang menjadi individu yang lebih kuat.

Ini adalah teori yang menyatakan bahawa stres boleh menyebabkan atau memburukkan penyakit fizikal. Teori ini memberikan asas saintifik yang menunjukkan bahawa beban mental turut memberi kesan kepada tubuh badan.

Bidang yang mengkaji pelbagai kesan tekanan kronik terhadap kesihatan tubuh kita. Memahami bahawa beban mental turut mempengaruhi tubuh membolehkan pengurusan kesihatan yang lebih baik.

Apabila makna sesuatu perkataan dan warna hurufnya berbeza, tindak balas menjadi lebih lambat dan kekeliruan timbul. Ini adalah fenomena di mana pemprosesan automatik dan pemprosesan sedar saling bercanggah.

Seorang ahli neurosains yang mencadangkan Teori Polyvagal (Polyvagal Theory), yang mendedahkan peranan sistem saraf autonomi dalam rasa selamat dan hubungan sosial.

Ini bermaksud menemani dengan penuh kehangatan dan memberikan sokongan kepada seseorang yang kehilangan orang tersayang atau mengalami kehilangan yang besar. Kadang-kadang, sekadar hadir di sisinya lebih menghiburkan daripada sebarang kata-kata.

Ini adalah proses pemulihan secara beransur-ansur daripada kesedihan yang mendalam akibat kehilangan. Kesedihan tidak hilang begitu sahaja, tetapi kita belajar untuk hidup bersamanya.

Ini merujuk kepada proses perubahan emosi yang dialami selepas kehilangan orang yang disayangi atau mengalami kehilangan yang besar. Tidak ada urutan atau tempoh yang tetap dalam berduka – berduka mengikut kadar sendiri adalah sesuatu yang semula jadi.

Gelung tabiat ialah struktur kitaran 3 peringkat yang terdiri daripada isyarat, tingkah laku, dan ganjaran yang membentuk setiap tabiat.

Pembentukan tabiat ialah proses di mana tingkah laku yang diulang menjadi automatik dan boleh dilakukan tanpa usaha sedar.

Terapi berbantuan haiwan yang menggunakan aktiviti komunikasi dan interaksi bersama kuda untuk membina kestabilan emosi, kesedaran diri, dan kemahiran hubungan interpersonal. Bersama kuda sebagai makhluk yang penuh kehangatan, kita dapat merasai penyembuhan jiwa yang mendalam.

Sublimasi ialah mekanisme pertahanan yang matang, di mana dorongan atau keinginan yang sukar diterima secara sosial diubah menjadi aktiviti yang membina dan bernilai.

Strategi untuk menggunakan masa yang terhad secara cekap bagi mengurangkan tekanan dan meningkatkan produktiviti.

Ia adalah ruang kerja mental yang menyimpan dan memanipulasi sementara imej visual dan maklumat spatial.

Perasaan menginginkan apa yang dimiliki orang lain dan berhasrat untuk memilikinya sendiri.

Menghadapi perasaan iri terhadap apa yang dimiliki orang lain dengan cara yang sehat.

Sinaps ialah titik sambungan antara dua neuron, iaitu tempat isyarat dihantar dari satu sel saraf ke sel saraf yang lain.

Keupayaan fleksibel otak di mana sambungan antara sel-sel saraf (sinaps) menjadi lebih kuat atau lebih lemah bergantung kepada pengalaman dan pembelajaran.

Ini adalah proses semula jadi di mana otak menyingkirkan sambungan saraf yang tidak digunakan supaya otak dapat berfungsi dengan lebih cekap.

Talamus ialah struktur otak yang berfungsi sebagai pusat perantara maklumat deria, menerima maklumat dan menghantarnya ke kawasan yang sesuai di korteks serebrum.

Hipotalamus ialah kawasan kecil dalam otak yang mengawal homeostasis badan, termasuk suhu badan, rasa lapar, dahaga, dan tidur.

Dalam minda kita terdapat dua cara berfikir yang bekerja bersama: berfikir cepat dan intuitif (Sistem 1) serta berfikir perlahan dan analitikal (Sistem 2).

Situationship ialah hubungan yang bukan percintaan rasmi dan bukan sekadar persahabatan biasa – satu keadaan di mana hubungan antara dua orang sengaja dibiarkan tidak jelas dan tidak ditakrifkan.

Kebimbangan peperiksaan ialah keadaan ketegangan dan kebimbangan yang berlebihan semasa menghadapi situasi peperiksaan atau penilaian. Walaupun sudah bersedia dengan mencukupi, seseorang tidak mampu menunjukkan kebolehan sebenarnya ketika peperiksaan.

Kebimbangan peperiksaan ialah perasaan bimbang dan tegang yang berlebihan dalam situasi peperiksaan. Ia boleh diurus dengan baik menggunakan strategi yang sesuai.

Berkas gentian saraf yang menghantar isyarat dari satu kawasan otak ke kawasan lain. Tabiat, emosi, dan cara pemikiran kita semua terbentuk melalui laluan-laluan ini.

Rangkaian sel saraf yang bekerja bersama untuk menjalankan fungsi tertentu. Emosi, pemikiran, dan tingkah laku semuanya terhasil daripada aktiviti litar-litar ini.

Keupayaan otak untuk mengubah struktur dan fungsinya berdasarkan pengalaman yang dilalui.

Sel-sel dalam otak yang menyokong, melindungi dan membekalkan nutrien kepada sel saraf. Sebagai pembantu setia sel saraf, sel glial memainkan peranan penting dalam mengekalkan fungsi otak.

Sistem di mana sistem saraf dan sistem endokrin (sistem hormon) berfungsi bersama-sama. Ia mengawal tekanan, emosi, tidur, dan selera makan untuk mengekalkan keseimbangan tubuh dan minda.

Kepelbagaian neuro adalah perspektif yang memandang perbezaan cara otak setiap orang berfungsi sebagai kepelbagaian semula jadi. ADHD dan spektrum autisme difahami sebagai 'perbezaan', bukan 'kekurangan'.