Istilah Psikologi A–Z

Kecenderungan untuk lebih mudah melihat perkara yang menyokong kepercayaan kita dan mengabaikan yang tidak selari.

Satu pendekatan yang menggunakan persekitaran terapeutik itu sendiri sebagai alat penyembuhan. Interaksi harian dalam ruang yang selamat dan berstruktur membantu memulihkan fungsi sosial dan kesihatan psikologi.

Kesakitan fantom ialah fenomena di mana seseorang merasakan kesakitan atau sensasi pada bahagian tubuh yang telah dipotong dan tidak lagi wujud. Ini berlaku kerana otak masih mengingati bahagian tubuh tersebut.

Ini adalah pengalaman melihat sesuatu yang sebenarnya tidak wujud. Oleh kerana terdapat pelbagai punca perubatan yang mungkin, diagnosis yang tepat adalah sangat penting.

Reduksionisme ialah pendekatan untuk memahami fenomena yang kompleks dengan membahagikannya kepada komponen yang lebih mudah. Contoh yang paling ketara ialah cubaan untuk menjelaskan masalah minda semata-mata melalui tindak balas kimia dalam otak.

Proses yang membantu pesakit mendapatkan maklumat tentang kesihatan mereka secara berdikari, mengambil bahagian dalam membuat keputusan, dan menguruskan kesihatan mereka secara aktif. Daripada menjadi pesakit yang pasif, mereka menjadi peserta aktif dalam penjagaan diri mereka sendiri.

Konsep yang menerangkan corak tingkah laku yang dijangkakan oleh masyarakat apabila seseorang sakit, serta hak dan tanggungjawab khas yang diterima oleh pesakit. Ia menunjukkan bahawa penyakit memberi kesan bukan sahaja kepada individu, malah kepada hubungan sosialnya.

Kesakitan anggota fantom ialah fenomena di mana seseorang masih merasai kesakitan, kebas, atau sensasi lain pada lengan atau kaki yang telah hilang akibat amputasi atau kemalangan.

Mendengar suara atau bunyi walaupun sebenarnya tiada sumber bunyi yang nyata.

Keadaan emosi yang sangat gembira dan penuh kebahagiaan yang luar biasa. Ia seperti perasaan bahawa dunia ini sungguh indah.

Isyarat elektrik pantas yang dihasilkan oleh neuron untuk menghantar maklumat, menjadi asas kepada semua pemikiran, emosi, dan pergerakan.

Vitaliti adalah keadaan di mana tubuh dan minda penuh dengan tenaga, merasai semangat dan keceriaan dalam menjalani kehidupan. Ia adalah tenaga yang hangat yang membuatkan kita merasai kehidupan sepenuhnya.

Merujuk kepada kanak-kanak yang secara khusus diidealkan dan dipuji dalam keluarga. Walaupun kelihatan bertuah dari luar, kanak-kanak ini boleh menderita tekanan untuk sentiasa sempurna.

Bias retrospektif ialah kecenderungan untuk berasa 'aku dah tahu benda ni akan jadi' selepas sesuatu peristiwa berlaku. Dikenali juga sebagai hindsight bias, ia adalah fenomena di mana setelah mengetahui hasilnya, kita seolah-olah merasakan bahawa perkara itu boleh diramalkan sejak awal.

Jirim kelabu ialah bahagian otak dan saraf tunjang tempat badan sel neuron berkumpul, yang berfungsi memproses maklumat dan membuat keputusan. Inilah tempat lahirnya pemikiran, perasaan, dan ingatan kita.

Model Pemulihan ialah perspektif yang penuh harapan bahawa walaupun menghadapi masalah kesihatan mental, seseorang masih boleh mendapatkan semula kehidupan yang bermakna mengikut caranya sendiri. Pendekatan ini lebih mementingkan pertumbuhan peribadi dan penentuan kendiri berbanding penghapusan gejala sepenuhnya.

Ini merujuk kepada semua percubaan besar mahupun kecil untuk menyambung semula hubungan semasa konflik berlaku. Ia adalah elemen teras hubungan yang sihat yang ditekankan oleh Dr. John Gottman.

Modal pemulihan ialah keseluruhan sumber daya dalaman dan luaran yang membantu seseorang pulih daripada ketagihan atau masalah kesihatan mental. Semakin banyak sumber daya ini, semakin tinggi kemungkinan dan kesinambungan pemulihan.

Ini adalah pendekatan penjagaan yang meletakkan penentuan nasib sendiri dan harapan individu sebagai teras dalam pemberian perkhidmatan kesihatan mental. Bukannya profesional yang memimpin secara sepihak, tetapi pendekatan perkongsian di mana kita berjalan bersama.

Keadilan restoratif ialah pendekatan yang berusaha menyelesaikan kemudaratan akibat jenayah dengan memberi tumpuan kepada pemulihan hubungan dan penyembuhan berbanding hukuman. Mangsa, pesalah, dan masyarakat turut serta bersama dalam proses menyembuhkan luka.

Ini adalah kekuatan untuk bangkit semula selepas menghadapi kesukaran. Ia adalah keupayaan untuk berdiri semula walaupun setelah jatuh.

Ingatan semula ialah proses mengingat kembali sesuatu tanpa sebarang petunjuk luar, manakala pengecaman ialah mengenal pasti sesuatu yang pernah dilihat sebelum ini daripada beberapa pilihan yang diberikan. Walaupun ingatan yang sama, tahap kesukaran berbeza bergantung kepada cara mendapatkannya semula.

Strategi perlindungan diri dalam hubungan dengan orang yang manipulatif, dengan meminimumkan tindak balas emosi supaya menjadi sasaran yang membosankan dan tidak reaktif seperti batu kelabu.

Pengelakan ialah tindakan sedar atau tidak sedar untuk menjauhkan diri daripada situasi, fikiran, atau perasaan yang menimbulkan kebimbangan atau tekanan. Walaupun mengurangkan ketidakselesaan dalam jangka pendek, pengelakan cenderung mengukuhkan kebimbangan dari semasa ke semasa.

Penanganan pengelakan ialah strategi menguruskan tekanan di mana seseorang melarikan diri atau mengalihkan perhatian daripada punca tekanan atau emosi yang ditimbulkannya, berbanding menangani masalah secara langsung.

Corak kelekatan yang membuat keakraban emosi terasa tidak selesa.

Tingkah laku mengelak adalah corak menjauhkan diri secara sengaja daripada orang, tempat, aktiviti, atau pengalaman dalaman yang mencetuskan kebimbangan atau ketidakselesaan. Walaupun memberikan kelegaan segera, ia mengukuhkan rasa takut dari masa ke masa dan beransur-ansur menyempitkan ruang kehidupan seseorang.

Corak personaliti yang dipenuhi ketakutan untuk ditolak atau dinilai buruk.

Ini adalah keadaan di mana seseorang yang membesar dengan kelekatan tidak selamat berjaya berubah kepada kelekatan yang selamat melalui pengalaman dan usaha kemudian hari.

Tingkah laku yang menghasilkan kesan memuaskan cenderung diulang, manakala tingkah laku yang menghasilkan kesan tidak menyenangkan cenderung berkurangan. Ini adalah prinsip pembelajaran asas yang menyatakan bahawa hasil sesuatu tingkah laku menentukan tingkah laku pada masa hadapan.

Kesan halo ialah kecenderungan untuk menilai ciri-ciri lain seseorang secara positif hanya kerana dia mempunyai satu ciri yang baik.

Lobus oksipital ialah kawasan yang terletak di bahagian paling belakang otak, berfungsi sebagai pusat utama pemprosesan maklumat visual. Keupayaan kita untuk 'melihat' dunia bermula tepat di sini.

Hoovering adalah tingkah laku manipulatif di mana manipulator menggunakan pelbagai strategi untuk menarik semula seseorang yang ingin menamatkan hubungan, seperti penyedut habuk yang menyedut segala-galanya.

Epigenetik ialah bidang ilmu yang mengkaji fenomena di mana ekspresi gen berubah akibat persekitaran dan pengalaman, tanpa sebarang perubahan pada urutan DNA itu sendiri. Ini bermakna pengalaman kita boleh mempengaruhi aktiviti gen kita.

Cara untuk tidak terus terjebak dalam penyesalan masa lalu, sebaliknya belajar daripadanya dan terus melangkah ke hadapan.

Konsep Denmark dan Norway tentang keselesaan, kehangatan dan kebersamaan yang memuaskan — menemukan kepuasan mendalam dalam momen-momen mudah dan tenang.

Keadaan psikologi di mana seseorang berasa cemas dan gelisah apabila telefon tidak berada di sisinya, juga dikenali sebagai 'nomofobia'.

Heuristik ialah jalan pintas mental yang digunakan untuk menilai masalah kompleks dengan cepat. Walaupun tidak sempurna, cara berfikir intuitif ini berfungsi dengan cekap dalam kebanyakan situasi.

Rehat dan pemulihan ialah proses yang disengajakan untuk mengisi semula tenaga fizikal dan mental. Rehat yang sebenar bukan kemalasan, tetapi pelaburan penting untuk kehidupan yang lebih baik.

Cara berfikir yang melihat segala-galanya secara ekstrem, tanpa ruang untuk keadaan di tengah.

Harapan ialah kepercayaan bahawa kita mempunyai kemahuan dan keupayaan untuk mencari cara bagi mencapai matlamat. Ia jauh lebih daripada sekadar angan-angan.

Ini adalah peranan di mana masalah keluarga atau kumpulan ditumpukan dan dipersalahkan kepada satu orang sahaja.

Kambing hitam ialah tindakan memindahkan masalah dan tanggungjawab sesuatu kumpulan atau individu kepada seseorang tertentu secara tidak adil, menjadikan orang itu sasaran tuduhan yang tidak wajar.

Bentuk cinta di mana seseorang sanggup melepaskan keperluan atau kepentingan dirinya demi orang yang dicintai. Indah, namun keseimbangan yang sihat tetap penting.

Prinsip kekurangan ialah kecenderungan psikologi untuk menilai sesuatu lebih tinggi apabila kita merasakan ia jarang atau akan hilang tidak lama lagi.

Stres jenis A merujuk kepada stres kronik yang berpunca daripada ciri-ciri personaliti jenis A, iaitu semangat persaingan yang tinggi, sifat tergesa-gesa, dan kecenderungan mencari kesempurnaan. Tekanan untuk sentiasa dikejar masa dan perlu menyelesaikan lebih banyak perkara meletihkan minda dan tubuh.

Penerapan kecerdasan buatan dalam penjagaan dan rawatan kesihatan mental, merangkumi chatbot kaunseling AI, analisis emosi, dan terapeutik digital yang terus berkembang.

Ahli psikologi behavioris yang terkenal dengan pelaziman operan.

Model yang menerangkan personaliti melalui lima sifat utama.

Hubungan antara berat badan, imej tubuh, dan kesejahteraan mental.