Istilah Psikologi A–Z

Ini adalah fenomena di mana seseorang tersilap percaya bahawa terdapat hubungan antara dua perkara yang sebenarnya tidak berkaitan. Ini adalah kecenderungan semula jadi minda untuk tersalah tafsir kebetulan sebagai hubungan sebab-akibat.

Eksploitasi ialah tindakan memanfaatkan kelemahan, niat baik, atau situasi rapuh orang lain secara tidak adil untuk mendapatkan keuntungan peribadi. Ia boleh berlaku dalam dimensi ekonomi, emosi, dan psikologi.

Kreativiti ialah kemampuan untuk mencipta idea baharu dan melaksanakannya dalam kehidupan seharian.

Cara meluahkan perasaan dan fikiran dalaman melalui aktiviti seperti melukis, menulis, muzik, atau tarian.

Apabila seseorang enggan mengakui tanggungjawab sendiri lalu meletakkan kesalahan pada orang lain.

Sikap untuk berani bertanggungjawab terhadap tindakan dan pilihan sendiri, serta menerima kesannya. Ini ialah asas penting untuk pertumbuhan diri dan kepercayaan.

Teori yang menyatakan bahawa kekuatan ingatan bergantung kepada seberapa dalam kita memikirkan dan memproses maklumat. Semakin dalam kita berfikir, semakin lama dan semakin baik kita dapat mengingati.

Hukuman berlaku apabila sesuatu tingkah laku diikuti oleh akibat yang tidak menyenangkan, menyebabkan tingkah laku tersebut berkurangan pada masa hadapan.

Ini merujuk kepada kecederaan psikologi yang dialami oleh anggota bomba, polis, paramedik, dan orang-orang lain yang tiba pertama kali di lokasi bencana atau kemalangan. Semasa menyelamatkan orang lain, kesihatan mental mereka sendiri boleh turut terjejas.

Sesi pertama ialah masa kaunseling pertama antara kaunselor dan klien. Ini merupakan langkah pertama yang berharga untuk saling mengenali, menentukan hala tuju kaunseling bersama, dan memulakan hubungan yang selamat.

Keadaan di mana bunyi-bunyi tertentu mencetuskan reaksi emosi negatif yang kuat. Bunyi harian seperti bunyi mengunyah atau pernafasan orang lain boleh menimbulkan kemarahan atau kebimbangan yang tidak tertanggung.

Proses semasa remaja untuk menjawab soalan "Siapa saya?" melalui penerokaan peranan, nilai, dan kepercayaan.

Tahap perkembangan peralihan dari zaman kanak-kanak ke dewasa (kira-kira umur 12-18 tahun), dicirikan oleh perubahan fizikal, penerokaan identiti, dan peningkatan kebebasan psikologi.

Strategi ingatan yang mengumpulkan maklumat kecil kepada bahagian yang lebih bermakna.

Satu kaedah untuk mengurangkan ketakutan secara beransur-ansur dengan membayangkan rangsangan yang menakutkan dalam keadaan relaks.

Stigma berat badan merujuk kepada fenomena di mana seseorang mengalami prasangka atau diskriminasi kerana berat badan atau bentuk tubuhnya. Stigma ini boleh memberi kesan serius kepada kesihatan mental, dan setiap orang berhak dihormati seadanya.

Pendekatan terapi yang bukan sekadar bercakap-cakap, tetapi menggunakan aktiviti pengalaman langsung, lakonan peranan, dan pergerakan untuk merasai dan meluahkan emosi secara terus bagi tujuan penyembuhan.

Fikiran dan perasaan kita bukan sahaja dihasilkan oleh otak, tetapi turut dipengaruhi oleh pengalaman dan deria seluruh tubuh. Teori ini memandang tubuh sebagai sebahagian daripada minda.

Penilaian awal ialah proses penilaian pertama yang dijalankan sebelum memulakan kaunseling atau terapi, bagi memahami keadaan semasa dan keperluan klien.

Maklumat yang diterima pada awalnya cenderung lebih kuat tersimpan dalam ingatan berbanding maklumat yang diterima kemudian.

Transkulturalisme ialah perspektif yang tidak terikat kepada satu budaya sahaja, sebaliknya merentasi pelbagai budaya untuk membentuk identiti budaya baharu. Perspektif ini mementingkan pemahaman dan hubungan antara satu sama lain melampaui sempadan budaya.

Sikap melihat sesuatu dengan terbuka dan ingin tahu, seolah-olah baru pertama kali mengalaminya.

Pengalaman psikologi dan rohani yang mendalam yang melampaui sempadan diri dan realiti harian. Konsep ini serupa dengan 'pengalaman puncak' yang dikemukakan oleh Maslow.

Kesan fokus ialah kecenderungan kognitif yang berlaku apabila kita terlalu menumpukan perhatian pada satu aspek tertentu semasa memikirkan sesuatu, lalu mengabaikan faktor-faktor penting yang lain. Ia merupakan perangkap minda yang menyebabkan kita menilai keseluruhan berdasarkan sebahagian sahaja.

Agitasi ialah keadaan di mana kebimbangan atau ketegangan dalaman menjelma sebagai kegelisahan fizikal — tidak dapat duduk diam, mudah marah, dan peningkatan aktiviti motor.

Ini adalah kaedah rawatan yang menggunakan keadaan hipnosis untuk mengakses minda bawah sedar dan membawa perubahan kepada seseorang.

Kesan kebaruan ialah fenomena di mana maklumat yang paling baru diterima lebih mudah diingati berbanding maklumat sebelumnya.

Pengalaman istimewa di mana seseorang benar-benar terserap dalam sesuatu aktiviti, tidak sedar masa berlalu, dan merasai kepuasan yang mendalam.

Corak hubungan di mana satu pihak berusaha mendekat sementara pihak lain menjaga jarak. Corak ini kerap muncul dalam hubungan pasangan dan hubungan rapat.

Apabila keperluan fisiologi seperti lapar atau dahaga tidak dipenuhi, ketegangan dalaman (dorongan) akan terbentuk, dan motivasi untuk mengurangkan ketegangan ini mengarahkan tingkah laku. Teori ini menjelaskan bahawa keadaan kekurangan adalah punca motivasi untuk bertindak.

Bahagian panjang sel saraf yang menghantar isyarat ke sel lain.

Corak pemikiran yang mengecilkan perkara baik dan membesar-besarkan perkara buruk.

Luka emosi yang tinggal selepas pengalaman bersalin yang sangat menakutkan atau sukar dikawal.

Pemantauan sumber ialah proses mental yang membantu kita membezakan dari mana asal sesuatu ingatan – sama ada sesuatu yang dialami sendiri, didengar daripada orang lain, atau sekadar dibayangkan.

Impulsiviti ialah kecenderungan untuk bertindak secara spontan tanpa memikirkan akibat daripada tindakan tersebut.

Fenomena apabila seseorang dikritik, diboikot atau dipinggirkan secara terbuka, terutama di internet, kerana kata-kata atau tindakannya dianggap bermasalah.

Gelombang penyesalan, rasa malu atau ketidakselesaan yang mengikuti selepas membuka diri dengan jujur kepada seseorang — bersamaan emosi dengan mabuk selepas momen pendedahan diri yang berani.

Sejenis narsisisme di mana seseorang kelihatan tidak yakin diri dan sensitif di luar, tetapi di dalam dirinya menyimpan rasa berhak yang kuat dan keperluan mendalam untuk diiktiraf.

Tekanan semasa proses mencari kerja berpunca daripada kebimbangan menghadapi masa depan yang tidak menentu. Mengekalkan rentak diri sendiri adalah perkara yang penting.

Kawasan otak yang terletak berhampiran telinga, yang memainkan peranan penting dalam pemprosesan pendengaran, pemahaman bahasa, dan pembentukan ingatan.

Pelan rawatan ialah dokumen dalam psikoterapi yang menetapkan matlamat, kaedah, dan tempoh terapi secara sistematik. Ia merupakan peta jalan menuju pemulihan yang dibina bersama oleh ahli terapi dan klien.

Aktiviti yang dicadangkan oleh terapis agar klien dapat mempraktikkan secara langsung apa yang dipelajari semasa sesi kaunseling dalam kehidupan seharian.

Matlamat terapi merujuk kepada perubahan spesifik yang ingin dicapai melalui kaunseling atau psikoterapi. Matlamat ini ditetapkan bersama oleh kaunselor dan klien, dan menjadi panduan arah serta ukuran kemajuan dalam proses rawatan.

Ini merujuk kepada keadaan di mana gejala tidak bertambah baik dengan mencukupi walaupun telah menerima rawatan standard. Ini bukan bermakna rawatan tidak berkesan langsung, tetapi merupakan isyarat bahawa pendekatan lain perlu dicari.

Sejauh mana pesakit secara konsisten mengikuti pelan rawatan yang dipersetujui, termasuk ubat, perubahan gaya hidup, dan temu janji. Faktor penting dalam keberkesanan rawatan.

Proses memulakan kaunseling atau terapi psikologi profesional buat kali pertama – satu langkah pertama yang berani untuk menjaga kesihatan mental diri sendiri. Jiwa akan menemanimu dalam perjalanan ini.

Fasa penyelenggaraan ialah peringkat di mana keadaan yang telah bertambah baik melalui rawatan dikekalkan secara berterusan, dengan pengurusan yang konsisten bagi mencegah kambuh semula.

Penamatan terapi ialah proses mengakhiri kaunseling atau psikoterapi secara rasmi. Ini merupakan langkah penting untuk merumuskan pencapaian yang diperoleh semasa terapi dan bersedia untuk meneruskan kehidupan secara berdikari.

Proses penjagaan diri yang berterusan untuk mengekalkan hasil terapi dan mencegah kambuh semula, walaupun selepas tamatnya terapi formal. Kuncinya ialah mengaplikasikan secara konsisten apa yang dipelajari dalam terapi ke dalam kehidupan seharian.

Situasi di mana anda sedang menjalani kaunseling atau terapi, tetapi tidak merasakan sebarang perubahan atau malah berasa lebih terbeban. Jiwa sedia membantu anda memikirkan apa yang boleh dilakukan dalam situasi ini.