Zihni anlamak

Bir düşünceyi zorla uzaklaştırmaya çalıştıkça o düşüncenin daha sık gelmesidir. "Beyaz bir ayıyı düşünmeyin" deneyiyle bilindiği için beyaz ayı etkisi olarak da anılır.

Bir olay gerçekleştikten sonra 'Zaten biliyordum' hissine kapılmaya yol açan bilişsel bir önyargıdır. Sonucu öğrendikten sonra sanki başından beri tahmin edebilirmişiz gibi belleğimiz çarpıtılır.

Belirli bir duygu veya bedensel durumda depolanan anılar, benzer bir durumda olunduğunda daha kolay hatırlanır.

Yukarı yönlü karşılaştırma, kendimizden daha başarılı ya da daha iyi bir durumda olan kişilerle kendimizi kıyaslamaktır. Bu durum bizi motive edebileceği gibi aşağılık duygusuna da yol açabilir.

Bir şeyi duyusal ayrıntılardan başlayarak anlamlandırmak.

Uykuyu, enerjiyi ve açlığı düzenleyen iç zaman sistemi.

Bu teori, bir kişinin gelişiminin aile, okul, toplum ve kültür gibi birden fazla katmanlı çevresel sistem tarafından etkilendiğini savunur. Bir kişiyi anlayabilmek için onu çevreleyen tüm ortamın anlaşılması gerektiğini öne süren bir bakış açısıdır.

Bu teori, duyguların bedensel tepki ile o tepkinin bilişsel yorumunun birleşiminden oluştuğunu savunur. Aynı kalp çarpıntısı, duruma göre heyecan ya da korku olarak deneyimlenebilir.

Sözcükler veya yazıyla açıklanabilen olgu ve deneyimlere ilişkin belleği ifade eder. 'Ne bildiğimize' karşılık gelen bellek türüdür.

Seçenek çok arttığında karar vermek zorlaşabilir ve kişi seçiminden daha az memnun kalabilir.

Ne kadar çok seçenek olursa, karar vermek o kadar zorlaşır ve memnuniyet de o kadar azalır. Çok fazla seçenek stres ve pişmanlığa yol açabilir.

Sayısız bilgi arasından yalnızca belirli bir kısmına odaklanmaktır. İlgi alanlarımıza ve ruh halimize göre neyi fark ettiğimiz değişir.

Bütün bağlamdan yalnızca olumsuz kısımları seçip onlara odaklanmaktır.

Kesinlikle bildiğiniz bir kelime ya da ismin dilinizin ucunda dönüp durduğu ama bir türlü aklınıza gelmediği o sinir bozucu deneyimdir.

Yoğun duygularla birlikte yaşanan olayların fotoğraf gibi net biçimde hatırlanması olgusudur. Büyük bir şok ya da sevinç hissedilen anların uzun süre canlı biçimde akılda kalması işte bu flaş bellektir.

Zaman ve durum fark etmeksizin tutarlı biçimde ortaya çıkan düşünce, duygu ve davranış kalıplarıdır.

Kişilik psikolojisi, bir bireyin kişiliğinin nasıl oluştuğunu, hangi özelliklerden meydana geldiğini ve davranışları nasıl etkilediğini araştıran psikoloji dalıdır.

Planlı, sorumlu ve kendini iyi yönetebilen biri olma eğilimi.

Yeteneklerin çaba ile geliştirilebileceğine dair bir inançtır. 'Henüz yapamıyorum' ile 'hiç yapamam' arasında büyük bir fark vardır.

Sahip olduğumuz şeylere gerçek değerlerinden daha yüksek bir değer biçme eğilimimizi ifade eden psikolojik bir yanlılıktır. Bir şeyin 'benim' olması, onu gözümüzde daha değerli kılar.

Bilgi ve mantığı kullanarak birkaç olasılığı tek bir iyi desteklenmiş cevaba indirgeme süreci.

'Ben kendim sorunun kaynağıyım' hissini yaşamaktır. Suçluluk duygusundan farklı olarak, kişinin tüm varlığını reddetmesine yol açar.

Bir listedeki ilk ve son öğelerin ortadaki öğelerden daha iyi hatırlanması olgusudur. İlk ve son izlenimlerin güçlü kalması da bu etkiyle ilgilidir.

Daha önce öğrenilen bilgilerin yeni bilgileri hatırlamayı engellemesi olgusudur. Eski şifrenizin aklınıza gelip yeni şifreyi karıştırması bunun en güzel örneğidir.

Bir seferde kaç rakamı hatırlayabileceğinizi ölçen bir testtir ve kısa süreli bellek ile dikkat kapasitesini değerlendirmek için kullanılır. Ortalama bir kişi yaklaşık 7 rakamı hatırlayabilir.

Ahlak ve vicdanı yöneten zihnin parçasıdır. 'Bunu yapmalısın' diyen içsel sestir.

Dünyayı anlamlandırmak için kullandığımız zihinsel bir çerçevedir. Çocukluktan itibaren deneyimler aracılığıyla oluşan temel inançlardır.

Dünyayı anlamlandırmak ve yeni bilgileri işlemek için kullandığımız zihinsel çerçeveler (şemalar) hakkında bir teoridir. Geçmiş deneyimlerle oluşan bu çerçeveler, yeni deneyimleri yorumlamamıza yardımcı olur.

Bir kelimenin anlamı ile yazıldığı renk birbirinden farklı olduğunda tepki yavaşlar ve kafa karışıklığı yaşanır. Bu durum, otomatik işleme ile bilinçli işlemenin çarpışmasından kaynaklanır.

Yüceltme, toplumsal açıdan kabul edilmesi güç olan istek veya dürtülerin yapıcı ve değerli etkinliklere dönüştürüldüğü olgun bir savunma mekanizmasıdır.

Bu, görsel imgeleri ve uzamsal bilgileri geçici olarak depolayan ve işleyen zihinsel bir çalışma alanıdır.

Kıskançlık, başkasının sahip olduğu şeylere imrenmek ve kendinizin de sahip olmak istediğinizi hissetmektir.

Zihnimizde aynı anda iki düşünme biçimi birlikte çalışır: hızlı ve sezgisel düşünme (Sistem 1) ile yavaş ve analitik düşünme (Sistem 2).

Bu, olumsuz duyguları daha yoğun ve sık yaşama eğilimidir. Bunu duygusal hassasiyetin bir yansıması olarak da görebiliriz.

Aksi kanıtlar olsa da eski inanca tutunmak.

Bu teori, belirsiz durumlarda sinyal (anlamlı uyaran) ile gürültüyü (anlamsız uyaran) birbirinden ayırt etme yeteneğini ele alır. Yargılarımızın yalnızca duyusal kapasiteyle değil, beklentiler, motivasyon ve deneyimlerle de şekillendiğini ortaya koyar.

Hayatın anlamı, ölüm ve özgürlük gibi temel sorulardan kaynaklanan kaygıdır. İnsan varoluşunun derin bir şekilde sorgulanmasıyla ilgilidir.

Bu kavram, bir nesne ya da olayın doğrudan deneyimimizden ne kadar uzakta hissettirdiğini ifade eder. Bu mesafe; zaman, mekân, sosyal ilişkiler ve olasılık boyutlarında hissedilebilir.

Bunlar, zihinsel sağlık ve mutluluk için karşılanması gereken temel içsel ihtiyaçlardır. Özerklik, yeterlilik ve ilişkililik en temsil edici psikolojik ihtiyaçlardır.

Bu, dünyanın nasıl işlediğine dair zihnimizde oluşturduğumuz içsel bir temsil biçimidir. Zihinsel model aracılığıyla durumları anlıyor, tahminler yapıyor ve kararlar alıyoruz.

Bu, sorunları yalnızca geçmişte işe yaramış yöntemlerle çözmeye çalışma eğilimidir. Alışılmış yöntemlere o kadar bağlanılır ki yeni çözümler düşünmek zorlaşır.

Jung'un analitik psikolojisinde Anima, erkeğin bilinçdışındaki dişil boyutu, Animus ise kadının bilinçdışındaki eril boyutu ifade eder.

Bu hipotez, yüz ifadelerinin duygularımızı etkileyebileceğini öne sürer. Gülümsemek gerçekten moralimizi yükseltebilirken, kaşlarımızı çatmak moralimizi bozabilir.

Bakım verenin güvenli bir üs olarak kullanılarak dünyayı keşfetmeyi mümkün kılan sağlıklı bir bağdır. Tutarlı ve duyarlı bakım sağlandığında oluşur.

Bilinçli olarak hatırlamaya çalışmadan otomatik olarak işleyen bir bellek türüdür. Bisiklet sürmek ya da yazı yazmak gibi bedenin hatırladığı şeyler bunun en tipik örnekleridir.

Farkında olmadan taşıdığımız bilinçdışı önyargılardır. Herhangi bir niyet olmaksızın belirli gruplara veya kişilere yönelik otomatik olarak ortaya çıkan tutum ve kalıp yargıları ifade eder.

Çıpa etkisi, alınan ilk bilginin bir çıpa gibi hareket ettiği, sonraki tüm yargıları şekillendirdiği ve kararlar için referans noktası haline geldiği olgudur.

Aynı kişiye, duruma veya karara karşı aynı anda çelişkili duygular — sevgi ve kırgınlık ya da çekim ve korku gibi — hissetme deneyimi.

Bu, dikkat ve bilgi işleme yöntemlerini araştırmak için her iki kulağa aynı anda farklı seslerin sunulduğu deneysel bir yöntemdir. Belirli seslere nasıl odaklandığımızı anlamamıza yardımcı olur.

Ambivert, içedönüklük ve dışadönüklük arasında yer alan bir kişilik tipidir; duruma göre sosyal enerji ile yalnız başına yeniden şarj olma arasında esnek biçimde geçiş yapabilir.