Zihni anlamak

Bilinçli dikkat ve çaba gerektiren yavaş ve dikkatli düşünme süreci.

Bu teori, ağrı sinyalleri beyne ulaşmadan önce omurilikte bir tür 'kapı'nın açılıp kapanarak ağrıyı düzenlediğini öne sürer. Zihinsel durumun ağrı deneyimini nasıl etkileyebildiğini açıklayan önemli bir kavramdır.

Bir sorunun ya da durumun özünü aniden ve derinden anlama deneyimidir. 'Ah ha!' anı gibi, o ana kadar görülemeyen şeyin bir anda netleştiği zihinsel bir deneyimdir.

Bu, mevcut duygularımızın, tercihlerimizin ve isteklerimizin gelecekte de devam edeceğini yanlış biçimde varsaydığımız bir bilişsel önyargıdır. Örneğin, aç karnına alışverişe gittiğimizde ihtiyacımızdan çok daha fazla ürün satın alırız.

Bu, her insanda bulunan kalıcı ve istikrarlı kişilik özelliklerinin davranışı belirlediğini öne süren bir kişilik psikolojisi teorisidir.

Zihnin hemen en kötü sonuca sıçraması ve bunu çok olasıymış gibi hissetmesidir.

Sosyal durumlarda gösterdiğimiz 'maske' gibi bir şeydir. Sosyal rollerimize uygun olarak sergilediğimiz görünümdür.

Beynin sol ve sağ yarıkürelerinin farklı işlevleri daha iyi yerine getirdiği bir olgudur. Dil ağırlıklı olarak sol beyinde, mekânsal algı ise ağırlıklı olarak sağ beyinde işlenir.

Başkalarının önyargılarını daha kolay fark edip kendi önyargılarını görememe eğilimidir.

Değerlendirme kuramı, duyguların olayların kendisinden değil, o olayları nasıl yorumladığımızdan ve değerlendirdiğimizden kaynaklandığını öne sürer. Bu yüzden aynı durum farklı kişilerde farklı hisler uyandırabilir.

Bu, aşırı sonuçların ardından ortalamaya daha yakın sonuçların gelmesi eğilimini ifade eden istatistiksel bir olgudur. En kötü günün ardından genellikle işler biraz düzelir, en iyi günün ardından ise normal seviyeye geri dönülür.

Zihnin sakin ve barışçıl bir durumda olması. İçsel olarak durgun bir göl gibi hissetmektir.

İyi ya da zor olaylar karşısında zihinsel dengeyi kaybetmeden sakin bir şekilde gözlemleyebilme hâlidir. Bu, duyguları bastırmak değil, sarsılmayan bir zihin gücüdür.

Aynı bilgi farklı şekillerde sunulduğunda farklı hissettiriyor — işte bu çerçeveleme etkisidir.

Konuşurken farkında olmadan bambaşka bir şey söyleme olgusudur. Freud, bu tür hataların tesadüf olmadığını; aksine gizli arzu ve duyguların bilinçdışından yüzeye çıkması olduğunu savunmuştur.

Bu, mevcut bilgi, deneyim ve beklentilerimize dayanarak yeni bilgileri yorumladığımız zihinsel bir süreçtir.

Kontrol edilemeyen durumları tekrar tekrar yaşayan kişi, daha sonra gerçekten kontrol edebileceği durumlarda bile girişimde bulunmaktan vazgeçer. Bu psikolojik durum, tekrarlayan çaresizlik deneyimleriyle şekillenir.

Deneyimler aracılığıyla iki farklı şey zihinsel olarak birbirine bağlanır. Eski bir şarkıyı duyunca geçmiş anıların canlanması gibi — bu, tekrarlanan deneyimlerin oluşturduğu zihinsel bir bağdır.

Kabul etmesi zor olan davranış veya duygularımız için mantıklı ve inandırıcı gerekçeler üreterek kendimizi koruduğumuz bir savunma mekanizmasıdır. Herkesin bilinçsizce kullandığı, zihnin doğal bir koruma düzeneğidir.

Vücudumuzun ve zihnimizin kararlı bir denge durumunu korumaya çalışan doğal eğilimidir. Vücut ısısının sabit kalması gibi, duygular ve psikolojik durumlar da denge aramaya çalışır.

Kendimiz, başkaları ve dünya hakkında en derinde taşıdığımız köklü inanışlardır.

Geçmişin güzel günlerini özlemekten doğan tatlı-acı bir duygudur.

Bu, gerçekte hiç yaşanmamış olayları sanki gerçekten deneyimlenmiş gibi canlı biçimde hatırlama olgusudur. Bu kavram, belleğimizin düşündüğümüzden daha eksik olduğunu ve dış etkilerle değişebildiğini göstermektedir.

Değişim daha iyi bir seçenek olabilecekken bile, alışılmış mevcut durumu koruma eğilimidir.

Bir kişinin gözlemlendiğini bilmesinin tek başına davranışını değiştirdiği bir olgudur. İlgi görüldüğü hissinin kişinin performansında ve tutumunda olumlu değişiklikler yaratabileceğini gösteren ilginç bir etkidir.

Olumlu duyguların bakış açısını genişletip kalıcı iç kaynaklar oluşturduğu fikri.

Zaten inandığımız şeyi destekleyen bilgilere daha çok dikkat edip tersini görmezden gelme eğilimidir.

Karmaşık olguları daha basit bileşenlerine ayırarak anlamaya çalışan bir yaklaşımdır. Zihinsel sorunları yalnızca beynin kimyasal işlemleriyle açıklamaya çalışmak, bunun tipik bir örneğidir.

Bu, aşırı mutluluk ve esrime hali olan bir ruh durumudur. Dünyanın güzel göründüğü bir his gibidir.

Bir olay gerçekleştikten sonra 'zaten böyle olacağını biliyordum' hissine kapılmak, geriye dönük önyargının ta kendisidir. Sonradan kesinlik yanılgısı olarak da bilinen bu önyargıda, sonucu öğrendikten sonra onu önceden tahmin edilebilirmiş gibi algılarız.

Zorluklardan sonra yeniden ayağa kalkma gücüdür. Düşsek de tekrar kalkabilme yeteneğidir.

Hatırlama, herhangi bir ipucu olmadan bellekten bilgiyi çağırmaktır; tanıma ise daha önce görülen bir şeyi seçenekler arasında fark etmektir. Aynı anı olsa bile bilgiyi geri getirme biçimine göre zorluk düzeyi farklılaşır.

Tatmin edici sonuçlar doğuran davranışlar tekrarlanır, hoş olmayan sonuçlar doğuran davranışlar ise azalır. Bu, davranışın sonuçlarının gelecekteki davranışı belirlediğini öne süren temel bir psikoloji ilkesidir.

Karmaşık sorunlar hakkında hızlı kararlar vermek için zihnin kullandığı mental kısayollardır. Mükemmel olmasa da çoğu durumda verimli çalışan sezgisel bir düşünme biçimidir.

Her şeyi uçlarda görmek; ya tamamen iyi ya da tamamen kötü, ya başarı ya da başarısızlık olarak düşünmek.

Kişiliği beş büyük özellik üzerinden açıklayan model.