Zihni anlamak

Genel olasılıkları bırakıp çarpıcı bir örneğe fazla ağırlık verme eğilimidir.

Rüyaların içeriğini yorumlayarak bilinçdışı arzuları, duyguları ve çatışmaları anlamaya çalışan psikolojik bir yöntemdir. Freud ve Jung bu alanın önde gelen kuramcılarıdır.

Freud'un 1900 yılında yayımladığı eser ve kuram; rüyaların, bastırılmış bilinçdışı arzuların kılık değiştirerek ortaya çıkması olduğunu açıklar.

İyi şeylerin olacağını bekleme eğilimidir. Geleceğe olumlu bir bakış açısıyla bakmak demektir.

Bu, kötü şeylerin bize olmayacağına inandığımız ve iyi şeylerin bize daha çok olacağını beklediğimiz bilişsel bir önyargıdır. Çoğu insanda doğal olarak bulunan bir eğilimdir.

Bu, ödül veya cezadan değil, saf ilgi ve zevkten gelen motivasyondur.

Bu, yalnız zaman geçirerek enerji yenileme eğilimidir. Sessiz ama derin bir kişilik özelliğidir.

Bu, bir gruptaki insanların çoğunluğunun özel olarak belirli bir norma katılmadığı hâlde, diğerlerinin hepsinin katıldığını yanlışlıkla düşündüğü bir olgudur. Bu yanlış anlama, birbirinin iç dünyasını bilmemekten kaynaklanır.

Bu teori, zekânın tek bir şeyden değil, birbirinden bağımsız birçok alandan oluştuğunu savunur. Her insanın farklı güçlü yönleri ve yetenekleri olduğunu kabul eden sıcak bir bakış açısıdır.

Bu, bilgileri yaklaşık 15-30 saniye boyunca geçici olarak depolayan bir bellek sistemidir. Aynı anda yaklaşık 7 (±2) öğeyi tutabilir ve tekrar edilmezse bilgiler hızla kaybolur.

Bir anıyı hatırlayamamanız, o anının silindiği anlamına gelmez; sadece onu gün yüzüne çıkaracak doğru ipucunu bulamıyor olabilirsiniz.

'Yapmalıyım', 'Yapmamalıyım' gibi katı kurallarla kendini baskı altına alan bir düşünce biçimidir. Bu tür düşünceler gereksiz suçluluk ve stres yaratır.

Önceki deneyimlerle karşılaştırarak mevcut durumu daha iyi veya kötü algılama durumu.

Bir nesnenin belirli bir kategorinin tipik görünümüne ne kadar benzediğini esas alarak yargıda bulunmaya yarayan zihinsel bir kısayoldur. İstatistiksel olasılık yerine sezgisel benzerliğe güvenme eğilimini ifade eder.

Yetersiz beceriye sahip kişiler kendilerini olduğundan yetenekli sanırken, gerçekten yetenekli olanlar kendilerini olduğundan az yetenekli görür.

Bu, bağımsız olayların önceki sonuçlarının bir sonraki sonucu etkileyeceğine yanlış inanılan bir bilişsel hatadır. En tipik örnek, yazı-tura atışında art arda tura geldiği için bu sefer yazı geleceğini düşünmektir.

Her durumda pozitif bir tutum sergileme ısrarı; bu genellikle kendinin veya başkalarının gerçek olumsuz duygularını görmezden gelir ya da geçersiz kılar.

Başka bir kişinin düşüncelerini doğrulamadan kesin olarak varsaymaktır. Örneğin: 'O kişi kesinlikle böyle düşünüyor olmalı.'

Motivasyon, bir davranışı başlatan, ona yön veren ve sürdüren içsel güçtür. Bizi hedeflerimize doğru ilerlemesini sağlayan zihnin itici gücüdür.

Tekrarlayan bir uyarana maruz kalındıkça o uyarana verilen duygusal tepkinin giderek azalması olgusudur. Terapide kaygıyı azaltmak amacıyla bilinçli olarak kullanılmaktadır.

Bu, herhangi bir göreve odaklanmadığımızda — örneğin boş boş otururken ya da hayal kurarken — aktif hale gelen beyin ağıdır.

Birine yönelik beklentilerin o kişinin davranışlarını ve performansını gerçekten etkilediği bir olgudur. Pygmalion Etkisi olarak da bilinir; olumlu beklentiler olumlu sonuçlar doğurur.

Bu, kişinin kendi düşünce veya eylemlerinin gerçekte ilgisiz olan dış olayları etkileyebileceğine inandığı bir düşünce biçimidir. Örneğin, belirli bir şey yapıldığında iyi şeyler olacağına inanmak buna örnek gösterilebilir.

Hayatın veya mevcut anın yeterli ve tatmin edici olduğu hissi.

Bu, en iyi seçeneği aramak yerine 'yeterince iyi' olan seçeneği tercih etme şeklinde bir karar verme yöntemidir. Mükemmel cevabı aramak yerine belirlenen kriterleri karşılayan uygun bir alternatif seçerek zihinsel yükü azaltan akıllıca bir stratejidir.

Bir şeyi öğrendiğimiz yere ya da duruma geri döndüğümüzde o anıyı çok daha kolay hatırlarız.

Meta duygu, kendi duygularımız hakkında hissettiğimiz duygudur. Örneğin, kızgınlığımız için suçluluk duymak ya da üzüntümüzden utanmak birer meta duygudur.

Üstbiliş, kendi düşüncelerimiz hakkında düşünme yeteneğidir — kendi bilişsel süreçlerimizi gözlemleme, anlama ve düzenleme kapasitesi.

Başkalarının davranışlarını gözlemleyerek ve taklit ederek öğrenmektir. Çevremizdekileri izleyerek farkında olmadan pek çok şey öğreniriz.

İsteksizlik hissi ve enerjinin tamamen tükendiği bir durumdur. Ne yapmanız gerektiğini bilseniz de vücudunuz hareket etmez.

Kişinin durumu değiştiremeyeceğini hissettiği güçsüz bir haldir. 'Öğrenilmiş çaresizlik' adı verilen bir kavram da bulunmaktadır.

Bilinçli olarak farkında olamadığımız, ancak düşüncelerimiz, duygularımız ve davranışlarımız üzerinde güçlü bir etki yaratan zihnin bölgesidir. Freud'un vurguladığı psikolojinin temel kavramlarından biridir.

Bu, farkında olmadan içimizde taşıdığımız bir önyargıdır. Herkesin içinde vardır ve onu fark etmek ilk adımdır.

Anhedoni, daha önce zevkli olan aktivitelerden neşe duyamamaktır — zevkin yokluğudur. DSM-5 tanı kriterlerinde yer alan depresyonun temel bir belirtisidir.

Mevcut durum ile ulaşılmak istenen hedef arasındaki boşluğu kapatmak için çeşitli stratejilerin kullanıldığı bilişsel bir süreçtir. Günlük yaşamın büyük ve küçük zorluklarının üstesinden gelmemizi sağlayan zihnin gücüdür.

Kültürün insanların düşünce, duygu ve davranışlarını nasıl şekillendirdiğini inceleyen psikoloji dalıdır.

Olumsuz düşünce veya duyguların zihinde tekrar tekrar canlandırıldığı bir düşünce örüntüsü.

Tek bir problem için çeşitli ve yaratıcı çözümleri özgürce üretme düşünce biçimidir. Belirlenmiş bir cevabı olmayan açık uçlu sorularda en parlak şekilde ortaya çıkan bir düşünme yeteneğidir.

Weber Yasası, bir uyarandaki değişimi hissedebilmek için gereken minimum değişim miktarının, orijinal uyaranın büyüklüğüyle orantılı olduğunu belirtir. Bu, psikofizik'in temel yasalarından biridir.

Kişinin, gözünün önünde olan belirgin bir değişikliği fark edememesi durumudur.

Öğrenmeden doğuştan gelen davranış kalıplarıdır. Tehlike anında kendini korumak ya da acıkınca yiyecek aramak gibi — bunlar hayatta kalmak için içimize yerleştirilmiş doğal tepkilerdir.

Bu, insan kişiliği ve davranışının kalıtım (doğa) tarafından mı belirlendiği yoksa çevre (yetiştirme) tarafından mı şekillendirildiğine dair köklü bir tartışmadır. Modern psikoloji her ikisinin de önemli olduğunu kabul eder.

Kabul edilmesi güç olan gerçeklikleri veya duyguları bilinçdışı olarak tanımamaya çalışan zihnin koruyucu bir mekanizmasıdır. Zihin henüz hazır olmadığında kendiliğinden ortaya çıkan doğal bir tepkidir.

Üzüntü, kaygı, öfke gibi rahatsız edici duyguların genel adıdır. Bunlar kötü duygular değil, gerekli duygulardır.

Olumlu şeylerden çok olumsuz şeylere daha güçlü tepki verir ve onları daha uzun süre hatırlarız.

Bir şeye odaklandığımızda, tam önümüzde bulunan diğer şeyleri hiç göremeyiz. Dikkat kapasitemiz sınırlı olduğundan her şeyi aynı anda algılamak mümkün değildir.

Dışarıdan alınan bilgilerin beyin tarafından depolanabilecek bir biçime dönüştürülmesi sürecidir. Belleğin ilk aşaması olan kodlama ne kadar iyi gerçekleşirse, anılar o kadar uzun süre kalıcı olur.

Öfke yönetimi öfkeyi ortadan kaldırmakla ilgili değil; onu sağlıklı biçimde tanımak, uygun şekilde ifade etmek ve yapıcı bir şekilde kullanmakla ilgilidir. Öfkeyi ifade etme biçimi öfkenin kendisinden daha önemlidir.

Kişinin genel olarak rahatsız ve tatminsiz hissettiği bir ruh hali durumudur. Belirgin bir neden olmaksızın kendini kötü hissetmektir.

Kötü şeylerin olacağını bekleme eğilimidir. Her zaman kötü değildir — bazen ihtiyatlı olmak anlamına da gelebilir.