การเข้าใจจิตใจ

ฮิวริสติกแห่งความพร้อมใช้คือแนวโน้มที่เราตัดสินความน่าจะเป็นของเหตุการณ์จากความง่ายในการนึกถึงตัวอย่าง เหตุการณ์ที่ชัดเจนหรือเกิดขึ้นล่าสุดมักรู้สึกว่าพบได้บ่อยกว่าความเป็นจริง

การตื่นตัวหมายถึงระดับที่ร่างกายและจิตใจถูกกระตุ้นและเตรียมพร้อม — ตั้งแต่การนอนหลับลึกที่ระดับต่ำสุดไปจนถึงความตื่นเต้นสุดขีดหรือความตื่นตระหนกที่ระดับสูงสุด

ปรากฏการณ์ที่การเรียนรู้โดยแบ่งเวลาออกเป็นช่วงๆ ทำให้จำได้นานกว่าการยัดเยียดเนื้อหาทั้งหมดในคราวเดียว

ทฤษฎีที่อธิบายปรากฏการณ์ที่ความทรงจำต่างๆ รบกวนซึ่งกันและกัน ทำให้ยากต่อการนึกถึงข้อมูลบางอย่าง ยิ่งมีความทรงจำที่คล้ายกันมากเท่าไหร่ ก็ยิ่งสับสนได้ง่ายมากขึ้นเท่านั้น

ความรู้สึกสัมผัสคือกระบวนการที่อวัยวะรับความรู้สึก เช่น ตา หู จมูก ลิ้น และผิวหนัง ตรวจจับสิ่งเร้าจากภายนอก เป็นประตูแรกที่ข้อมูลจากโลกภายนอกเข้าสู่จิตใจของเรา และเป็นจุดเริ่มต้นของการรับรู้และความเข้าใจ

ความจำทางประสาทสัมผัสเก็บข้อมูลที่ได้รับผ่านประสาทสัมผัสในช่วงเวลาสั้นๆ (1-3 วินาที) เป็นประตูแรกของความจำ และมีเพียงข้อมูลที่ได้รับความสนใจเท่านั้นที่ผ่านไปยังขั้นตอนถัดไป

เป็นความรู้สึกสังเกตเห็นสิ่งดีๆ และรู้สึกขอบคุณต่อสิ่งเหล่านั้น แม้แต่ความกตัญญูเล็กๆ น้อยๆ ก็สร้างความสุขที่偉大ได้

การที่ต้องแสดงอารมณ์ที่แตกต่างจากความรู้สึกจริงของตัวเอง เนื่องจากข้อกำหนดของอาชีพหรือสถานการณ์

ความละเอียดอ่อนทางอารมณ์ คือ ความสามารถในการแยกแยะอารมณ์อย่างแม่นยำ ไปไกลกว่า 'มีความสุข' หรือ 'เศร้า' เพื่อระบุสิ่งที่รู้สึกได้อย่างแท้จริง

คือกลไกป้องกันทางจิตใจที่ผลักอารมณ์หรือความทรงจำที่ทนรับได้ยากออกไปจากการรับรู้โดยที่เราไม่รู้ตัว ต่างจาก "การเก็บกดอารมณ์" ที่เรารู้ตัวและอดทนไว้ การกดทับเกิดขึ้นโดยไม่รู้ตัว

คือการที่เรายังรู้สึกถึงอารมณ์อยู่ แต่พยายามกดไว้ไม่ให้แสดงออกทางสีหน้า คำพูด หรือการกระทำ ช่วยได้ในระยะสั้น แต่ถ้าทำจนเป็นนิสัย ทั้งใจและกายก็มักจะอ่อนล้าไปด้วยกัน

การพยากรณ์อารมณ์คือกระบวนการทางจิตวิทยาที่คาดการณ์ล่วงหน้าว่าเหตุการณ์ในอนาคตจะทำให้เรารู้สึกอย่างไร รวมถึงความเข้มข้นและระยะเวลาของอารมณ์นั้น

โมเดลที่อธิบายอารมณ์ด้วยสองแกน คือความพึงพอใจและระดับพลังหรือการตื่นตัว

คือความสามารถในการสังเกตและรับรู้ว่าตอนนี้เรากำลังรู้สึกอะไรอยู่ และเป็นขั้นตอนแรกของการควบคุมอารมณ์

เป็นปรากฏการณ์ที่อารมณ์ของคนอื่นถ่ายทอดมาสู่เราได้ อารมณ์นั้นติดต่อกันได้เหมือนโรคระบาดเลยนะ

ความสามารถในการรับรู้ ประสบ และแสดงออกถึงอารมณ์ของตนเองได้อย่างเหมาะสม

วิธีการทางจิตวิทยาที่หลากหลายที่ใช้เพื่อควบคุมประเภท ความเข้มข้น และระยะเวลาของอารมณ์ การควบคุมอารมณ์ที่ดีต่อสุขภาพเป็นกุญแจสำคัญของความสงบในจิตใจและความสุข

การแสดงความรู้สึกของตัวเองออกมาผ่านคำพูดหรือการกระทำ การแสดงออกที่ดีต่อสุขภาพจะช่วยทำให้ความสัมพันธ์ลึกซึ้งยิ่งขึ้น

ทางลัดทางจิตใจที่คนตัดสินโดยอาศัยอารมณ์หรือความรู้สึกแทนการวิเคราะห์เชิงเหตุผล

ปรากฏการณ์ที่ประสบการณ์ซึ่งมาพร้อมกับอารมณ์รุนแรงจะถูกจดจำได้ชัดเจนและยาวนานกว่าความทรงจำทั่วไป อารมณ์ต่างๆ เช่น ความสุข ความเศร้า และความกลัว ล้วนมีบทบาทในการเสริมสร้างความทรงจำ

คือการตัดสินความเป็นจริงโดยอาศัยความรู้สึกเป็นหลัก เช่น รู้สึกว่า 'ฉันกังวล แสดงว่ามันอันตรายแน่ๆ'

เป็นแนวโน้มที่เปิดรับประสบการณ์ใหม่ๆ ความคิด และจินตนาการ มีลักษณะอยากรู้อยากเห็นและมีความคิดสร้างสรรค์

ทฤษฎีที่อธิบายว่าแต่ละคนเข้าใจและคาดการณ์โลกผ่านระบบแนวคิด (โครงสร้าง) เฉพาะตัวของตนเอง โดยมองว่าทุกคนตีความโลกเหมือนนักวิทยาศาสตร์คนหนึ่ง

เป็นแนวโน้มที่จะโทษตัวเองในเรื่องที่ไม่ได้เกี่ยวข้องกับตัวเองโดยตรง

กฎการรับรู้ที่จิตใจของเราจัดระเบียบองค์ประกอบแต่ละส่วนให้กลายเป็นภาพรวมที่มีความหมายโดยอัตโนมัติ หลักการนี้อธิบายว่า 'ส่วนรวมมีค่ามากกว่าผลรวมของส่วนย่อย' และอธิบายวิธีการทำงานพื้นฐานของจิตใจในการทำความเข้าใจโลก

อัมพาตการตัดสินใจ คือ ภาวะที่ไม่สามารถตัดสินใจได้เนื่องจากการวิเคราะห์มากเกินไป ความกลัวว่าจะตัดสินใจผิด หรือมีตัวเลือกมากเกินไป

เป็นปรากฏการณ์ที่เมื่อต้องตัดสินใจหลายครั้งตลอดทั้งวัน ความสามารถในการตัดสินใจจะลดลงและรู้สึกเหนื่อยล้า

เป็นการถกเถียงเก่าแก่ในจิตวิทยาว่า พฤติกรรมของเราถูกกำหนดโดยสาเหตุที่มีอยู่ก่อนแล้ว หรือเราสามารถเลือกได้อย่างอิสระด้วยตัวเอง

ความสามารถในการนำความรู้และทักษะที่สะสมมาจากประสบการณ์และการเรียนรู้มาใช้ในชีวิต ซึ่งจะยิ่งเพิ่มขึ้นตามอายุ

ข้อผิดพลาดในการคิดที่เกิดขึ้นเมื่อเหตุการณ์สองเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นพร้อมกันดูเหมือนจะมีโอกาสมากกว่าหนึ่งในเหตุการณ์นั้นเพียงอย่างเดียว

ภาวะขอบเขต (Liminality) คือ สภาวะทางจิตใจที่อยู่ 'ระหว่าง' — ได้ออกจากขั้นตอนก่อนหน้าแล้ว แต่ยังไม่ถึงขั้นตอนถัดไป

ความรู้สึกทึ่งอย่างลึกซึ้งเมื่อเผชิญกับบางสิ่งที่ยิ่งใหญ่หรือสวยงามมาก

ความผิดพลาดในการวางแผน คือแนวโน้มที่เราคาดการณ์อย่างมองโลกในแง่ดีว่าจะทำงานได้เร็วกว่า ง่ายกว่า และใช้ทรัพยากรน้อยกว่าความเป็นจริง นี่คือความเอนเอียงทางความคิดที่พบได้บ่อยมากในทุกคน

เป็นความเชื่อว่าความสามารถเป็นสิ่งที่ติดตัวมาแต่กำเนิดและเปลี่ยนแปลงไม่ได้ เหมือนกับความคิดที่ว่า 'ฉันเป็นแบบนี้มาตั้งแต่เกิดแล้ว'

ความอ่อนล้าทางอารมณ์ที่เกิดจากการอยู่กับความทุกข์ของคนอื่นต่อเนื่องเป็นเวลานาน

ทฤษฎีจิตวิทยาที่เสนอว่าพฤติกรรมมนุษย์ส่วนใหญ่ขับเคลื่อนโดยความต้องการจัดการกับความหวาดกลัวความตายอย่างลึกซึ้ง ผ่านความภาคภูมิใจในตนเองและโลกทัศน์ทางวัฒนธรรม

การสรุปผลเกี่ยวกับทุกสถานการณ์จากประสบการณ์เพียงหนึ่งหรือสองครั้ง

ปรากฏการณ์ที่ความคาดหวัง ความเชื่อ และประสบการณ์ของผู้สังเกตส่งผลต่อผลการสังเกต เรามักมีแนวโน้มที่จะมองเห็นสิ่งที่เราอยากเห็นได้ชัดเจนกว่า

แนวคิดที่ว่าการจำเป็นการสร้างใหม่ของอดีต ไม่ใช่การเล่นซ้ำที่แม่นยำ.

รูปแบบการอ้างอิงคือวิธีการที่บุคคลใช้ในการอธิบายสาเหตุของเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นกับตนเอง ไม่ว่าจะโทษตัวเองหรือสถานการณ์ เห็นสาเหตุเป็นถาวรหรือชั่วคราว และมองผลกระทบว่าเป็นวงกว้างหรือจำกัด

ความรู้สึกคิดถึงบุคคลหรือช่วงเวลาที่มีค่าในชีวิตที่ไม่ได้อยู่ใกล้ชิดอีกต่อไป

เงาคือด้านมืดที่อยู่ในตัวเราแต่เราไม่อยากยอมรับและซ่อนมันเอาไว้

พลังในการรักษาความหลงใหลและความอดทนมุ่งสู่เป้าหมายระยะยาว ซึ่งอาจสำคัญกว่าความสามารถพิเศษด้วยซ้ำ

คำที่ใช้เรียกความรู้สึกดีๆ เช่น ความสุข ความสนุก และความพึงพอใจ

แนวโน้มที่จะมองตนเอง อนาคต และความสามารถในการควบคุมสิ่งต่างๆ ในแง่ดีมากกว่าความเป็นจริงเล็กน้อย ภาพลวงตาเชิงบวกในระดับที่เหมาะสมนั้นเป็นประโยชน์ต่อสุขภาพจิตใจ

ทฤษฎีที่อธิบายว่าการกระทำของคนเราขึ้นอยู่กับความคาดหวังว่าการกระทำนั้นจะนำมาซึ่งผลลัพธ์ที่ดี ความเชื่อว่าความพยายามจะนำไปสู่ผลสำเร็จ และผลสำเร็จนั้นจะนำไปสู่รางวัลที่มีคุณค่า คือหัวใจสำคัญของแรงจูงใจ

ปรากฏการณ์ที่เราจดจำและสังเกตเห็นข้อมูลที่สอดคล้องกับอารมณ์ปัจจุบันได้ดีกว่า เมื่อเศร้าก็จะนึกถึงความทรงจำที่เศร้า เมื่อมีความสุขก็จะนึกถึงความทรงจำที่มีความสุขได้ง่ายกว่า

อคติทางความจำคือปรากฏการณ์ที่ความทรงจำถูกบิดเบือนโดยอารมณ์หรือความเชื่อในปัจจุบัน ความทรงจำของเราไม่ได้แม่นยำอย่างที่คิดค่ะ

กลยุทธ์หรือเทคนิคที่ใช้เพื่อช่วยให้จำข้อมูลได้ง่ายขึ้น มีหลายวิธี เช่น การร้องเพลง ตัวย่อ และการเชื่อมโยงภาพ

ความทรงจำไม่ได้ถูกบันทึกอย่างแม่นยำเหมือนการบันทึกวิดีโอ แต่ทุกครั้งที่เราระลึกถึง มันจะถูกสร้างขึ้นใหม่โดยได้รับอิทธิพลจากความรู้และอารมณ์ในปัจจุบัน ความทรงจำของเราเปลี่ยนแปลงได้เหมือนเรื่องราวที่มีชีวิต