Giới thiệu
"Lúc nào cậu cũng thế!" "Sao lần nào cũng đến muộn vậy?" — khi những cuộc trò chuyện như thế lặp đi lặp lại, mối quan hệ sẽ dần xa cách. Phần lớn xung đột trong các mối quan hệ không bắt nguồn từ sự khác biệt về quan điểm mà từ "sự khác biệt trong cách giao tiếp". Bài viết này tập trung vào các kỹ năng cốt lõi của Giao tiếp Phi bạo lực (NVC) và giới thiệu cách cụ thể để chuyển từ lối nói lấy "bạn" làm trung tâm sang lối nói lấy "tôi" làm trung tâm.
Nội dung chính
Thông điệp "bạn" và thông điệp "tôi"
"Lúc nào cậu cũng đến muộn!" (thông điệp "bạn") là lời trách móc, khiến người kia phải phòng thủ. "Khi cậu đến muộn, mình lo lắng và thấy buồn" (thông điệp "tôi") truyền đạt cảm xúc của chính mình và mở ra cánh cửa đối thoại. Công thức của thông điệp "tôi": "Khi bạn [hành động], tôi cảm thấy [cảm xúc], vì tôi cần [nhu cầu]."
Bốn "độc tố" trong mối quan hệ theo John Gottman
Chuyên gia về mối quan hệ, Tiến sĩ John Gottman, gọi bốn kiểu giao tiếp phá hủy mối quan hệ là "Bốn kỵ sĩ của ngày tận thế": chỉ trích (tấn công tính cách của đối phương), phòng thủ (bào chữa và phản công), khinh miệt (chế giễu, cười nhạo, đảo mắt) và dựng tường (từ chối chính cuộc trò chuyện). Khi bốn điều này xuất hiện, mức độ hài lòng trong mối quan hệ giảm mạnh.
Nguyên tắc của cuộc trò chuyện lành mạnh
Mở đầu nhẹ nhàng (bắt đầu bằng quan sát chứ không phải lời trách), chấp nhận và thỏa hiệp (thừa nhận góc nhìn của đối phương), nỗ lực hàn gắn (dùng sự hài hước, cử chỉ thân mật, lời xin lỗi trong lúc xung đột), và tự xoa dịu (nghỉ 20 phút khi cảm xúc dâng cao).
Cơ sở nghiên cứu
Theo nghiên cứu theo dõi suốt 40 năm của Viện Gottman, chỉ cần quan sát 3 phút đầu của một cuộc trò chuyện là có thể dự đoán tương lai của mối quan hệ với độ chính xác 90%. Những cặp đôi mở đầu cuộc trò chuyện bằng "khởi đầu nhẹ nhàng (soft start-up)" có khả năng giải quyết xung đột cao gấp 4 lần. Ngoài ra, mối quan hệ được duy trì ổn định khi tỉ lệ giữa tương tác tích cực và tiêu cực đạt từ 5:1 trở lên.
Cách thực hiện
- Từ hôm nay, hãy luyện tập đổi "Bạn..." thành "Tôi..." khi nói.
- Khi cảm xúc dâng cao trong lúc trò chuyện, hãy đề nghị: "Khoan đã, mình bình tĩnh lại một chút rồi nói tiếp nhé."
- Sau xung đột, nhất định phải có một cuộc trò chuyện hàn gắn ("Lúc nãy vì mình giận quá nên mới nói vậy").
- Mỗi ngày, hãy bày tỏ với người ấy một lời cảm ơn hoặc lời khen (để giữ tỉ lệ 5:1).
Áp dụng trong cuộc sống
Trong tình huống xung đột, đừng phản ứng ngay với lời người kia — hãy dừng lại 3 giây. Phản chiếu cảm xúc của người kia bằng câu "Vậy là điều bạn đang cảm thấy là..." sẽ giúp họ cảm thấy được thấu hiểu. Đừng cố giải quyết xung đột qua tin nhắn. Nói chuyện trực tiếp sẽ giảm hiểu lầm đi rất nhiều.
Lưu ý
- Kỹ năng giao tiếp chỉ hiệu quả khi cả hai cùng nỗ lực. Nỗ lực từ một phía luôn có giới hạn.
- Trong mối quan hệ có bạo lực hoặc ngược đãi, đảm bảo an toàn là ưu tiên hàng đầu, trước cả kỹ năng giao tiếp.
- Nếu vấn đề giao tiếp kéo dài, hãy cân nhắc tham vấn cho các cặp đôi.
Lời nhắn từ Tâm An
Một mối quan hệ tốt không phải là mối quan hệ không có xung đột, mà là mối quan hệ biết xử lý xung đột một cách lành mạnh. Hôm nay, bạn thử đổi một câu thành "Mình buồn khi bạn làm vậy" xem sao? Một thay đổi nhỏ có thể tạo nên khác biệt lớn cho mối quan hệ. Tâm An luôn cổ vũ bạn hướng đến cách giao tiếp ấm áp hơn.