Bạn đã từng như thế chưa?
Trời đã sang xuân, hoa nở khắp nơi, vậy mà sáng nào cơ thể cũng nặng trĩu và tâm trạng cứ chùng xuống chẳng rõ lý do. Mạng xã hội đầy những người bắt đầu năm mới với công việc mới, kế hoạch mới, lịch tập mới, còn bạn thì như vẫn mắc kẹt ở mùa đông. Rồi ý nghĩ "Xuân rồi mà sao mình vẫn thế này?" lại đè thêm một chút sức nặng lên sự mệt mỏi.
Điều gì có thể đang xảy ra?
Cảm giác buồn ngủ, thiếu sức sống vào mùa xuân phổ biến hơn bạn nghĩ. Khi ngày dài ra, thời tiết nồm ẩm hay ấm dần lên, cơ thể phải thích nghi với một nhịp mới. Ánh sáng thay đổi khiến nhịp sinh học (nhịp ngày đêm), chiếc đồng hồ bên trong điều chỉnh giấc ngủ và sự tỉnh táo, cần được chỉnh lại; trong thời gian đó, bạn dễ thấy buồn ngủ và khó tập trung. Độ ẩm cao, chênh lệch nhiệt độ và phấn hoa cũng âm thầm làm cơ thể mệt.
Nói đến thay đổi tâm trạng theo mùa, ta thường nghĩ đến mùa đông, nhưng trong lĩnh vực sức khỏe tâm thần, người ta từ lâu đã ghi nhận có những người lại thấy tệ hơn vào xuân và hè. Bản thân giai đoạn giao mùa có thể là một áp lực nhỏ nhưng có thật với cả thân và tâm.
Sự thay đổi nếp sinh hoạt cũng góp phần lớn. Sau kỳ nghỉ Tết, nhịp sống bị đảo lộn, rồi lại phải quay về công việc, học hành, có khi kèm chuyển việc hay chuyển nhà. Khi nhịp quen thuộc bị xáo trộn, riêng việc thích nghi đã tốn rất nhiều năng lượng.
Và còn có so sánh xã hội. Trong bầu không khí "đầu năm phải khởi đầu mới", rất dễ đem sự mệt mỏi của mình ra đo với khung hình đẹp nhất của người khác, và uể oải biến thành "mình đang tụt lại phía sau". Tâm lý học cho rằng việc so sánh khoảnh khắc đẹp nhất của người khác với một ngày bình thường của mình có thể khiến tâm trạng càng đi xuống. Uể oải không phải là lười; đó có thể là dấu hiệu bạn đang cố gắng rất nhiều để thích nghi.
Những điều bạn có thể thử từ hôm nay
1. Đón ánh sáng buổi sáng 10 phút
Tiếp xúc với ánh sáng ngoài trời sớm trong ngày có thể giúp đồng hồ sinh học bắt nhịp với mùa mới. Xuống xe buýt sớm một trạm để đi bộ, hay uống ly cà phê bên cửa sổ là đủ.
2. Cố định giờ ngủ và giờ thức trước tiên
Ngày dài khiến ta dễ đi ngủ muộn dần. Giữ giờ thức dậy gần như nhau kể cả cuối tuần sẽ giúp cơ thể bớt rối. Nếu ngủ trưa, hãy ngủ ngắn, khoảng 20 phút.
3. Thu nhỏ "khởi đầu mới" của bạn
Không cần một kế hoạch đầu năm thật hoành tráng. Thay vì "tập thể dục mỗi ngày", hãy thử "đi bộ một vòng quanh xóm sau bữa trưa". Những thành công nhỏ sẽ dần mang năng lượng trở lại. Bắt đầu muộn cũng không sao, hoa cũng đâu nở cùng một ngày.
4. Tạm khép cánh cửa so sánh
Nếu lướt mạng xã hội xong thấy buồn hơn, hãy giảm thời gian dùng vài ngày hoặc tạm ẩn một số tài khoản. Thay vào đó, ghi lại ba việc bạn đã làm được hôm nay. Như vậy bạn sẽ nhìn vào nhịp của chính mình thay vì của người khác.
5. Vận động nhẹ nhàng và ăn uống đầy đủ
Vài động tác giãn cơ hay một vòng đi bộ ngắn là tín hiệu cho cơ thể rằng "đến lúc thức dậy rồi". Đừng bỏ bữa, uống đủ nước và ăn rau quả theo mùa; những điều nhỏ này có thể làm vơi bớt cảm giác nặng nề.
Khi nào nên tìm sự giúp đỡ
Nếu tâm trạng chùng xuống kéo dài hơn hai tuần, giấc ngủ hay khẩu vị thay đổi nhiều, hoặc bạn mệt đến mức đi làm, đi học hay sinh hoạt hằng ngày trở nên khó khăn, đừng cố chịu đựng một mình. Hãy trò chuyện với bác sĩ, chuyên gia sức khỏe tâm thần hoặc dịch vụ hỗ trợ sức khỏe tâm thần tại địa phương. Nếu cảm thấy nguy hiểm hoặc đang khủng hoảng, hãy gọi ngay số khẩn cấp hoặc đường dây hỗ trợ khủng hoảng ở nơi bạn sống.
Những ngày mùa xuân thấy nặng nề hơn thường lệ, hãy kể với Tâm An nhé. Mình sẽ ở bên lắng nghe, để bạn đón mùa mới theo nhịp của riêng mình.