Philip Zimbardo

Philip Zimbardo (1933–)

Nhà tâm lý học xã hội người Mỹ, nổi tiếng toàn thế giới nhờ Thí nghiệm Nhà tù Stanford (Stanford Prison Experiment) được thực hiện năm 1971. Thí nghiệm này đã minh họa một cách ấn tượng sức mạnh của hoàn cảnh trong việc định hình hành vi con người.

Trong thí nghiệm, các sinh viên đại học được phân ngẫu nhiên vào vai lính canh hoặc tù nhân đã cho thấy những thay đổi hành vi đáng kinh ngạc chỉ sau vài ngày. Những sinh viên đóng vai lính canh ngày càng trở nên tàn nhẫn và độc đoán, trong khi những sinh viên đóng vai tù nhân trở nên bất lực và phục tùng. Tình huống trở nên quá nguy hiểm đến mức thí nghiệm dự kiến kéo dài hai tuần đã phải dừng lại sau chỉ sáu ngày.

Dựa trên trải nghiệm này, Zimbardo đề xuất khái niệm Hiệu ứng Lucifer (The Lucifer Effect) — ý tưởng rằng ngay cả những người tốt cũng có thể thực hiện hành vi xấu xa khi bị đặt vào hoàn cảnh tồi tệ. Nhưng ông không dừng lại ở đó. Ông sáng lập Dự án Trí tưởng tượng Anh hùng (Heroic Imagination Project), dành tâm huyết nghiên cứu và giảng dạy về cách những người bình thường có thể tìm thấy can đảm để hành động một cách dũng cảm.

*Tâm An muốn chia sẻ — điều tôi thấy ý nghĩa nhất trong công trình của Zimbardo là lời nhắc nhở rằng sự lựa chọn của chúng ta vẫn quan trọng, dù hoàn cảnh có kéo chúng ta về phía bóng tối.*