Daniel Kahneman

Daniel Kahneman (1934–2024)

Nhà tâm lý học người Mỹ gốc Israel, người tiên phong trong Kinh tế học Hành vi (Behavioral Economics). Năm 2002, ông trở thành nhà tâm lý học đầu tiên nhận Giải Nobel Kinh tế, đặt nền móng học thuật cho nghiên cứu về việc ra quyết định phi lý trí của con người.

Cùng với đồng nghiệp Amos Tversky, Kahneman đã nghiên cứu các Thiên kiến Nhận thức (Cognitive Bias) có hệ thống và Heuristic (Lối tư duy tắt) xuất hiện trong phán đoán của con người. Họ đã khám phá ra những lối tắt tư duy mà chúng ta vô thức sử dụng trong cuộc sống hàng ngày — như heuristic đại diện, heuristic khả dụng và hiệu ứng neo đậu — cùng những sai lầm mà các lối tắt này tạo ra.

Trong cuốn sách *Tư duy nhanh và chậm*, ông phân chia tư duy con người thành Hệ thống 1 (nhanh và trực giác) và Hệ thống 2 (chậm và phân tích). Thông qua Lý thuyết Triển vọng (Prospect Theory), ông cũng giải thích hiện tượng Né tránh Tổn thất (Loss Aversion) — khi con người phản ứng mạnh mẽ hơn với tổn thất so với lợi ích tương đương. Nghiên cứu của ông đã ảnh hưởng sâu rộng đến nhiều lĩnh vực như kinh tế học, y học và chính sách công.

*— Tâm An*