Giriş
EQ'nun hayattaki başarıyı IQ'dan daha iyi öngörebildiğini biliyor muydunuz? Daniel Goleman'ın yaygınlaştırdığı duygusal zeka (Emotional Intelligence), kendi duygularınızı ve başkalarının duygularını tanıma, bunları etkili biçimde yönetme ve ilişkilerde kullanma becerisidir. İyi haber şu ki EQ doğuştan gelen bir şey değildir; pratikle geliştirilebilir.
Temel Bilgiler
Duygusal Zekanın Beş Bileşeni
Öz farkındalık (Self-Awareness): duygularınızı o anda fark edebilme becerisi. Öz düzenleme (Self-Regulation): dürtüleri kontrol edebilme ve duygularla hareket etmeme becerisi. Motivasyon (Motivation): dış ödül olmasa da hedeflere doğru ilerlemeyi sağlayan iç güdü. Empati (Empathy): başkalarının duygularını anlama ve onların bakış açısından hissedebilme becerisi. Sosyal beceriler (Social Skills): ilişkileri etkili biçimde yönetme ve etki yaratabilme becerisi.
Duygusal Zeka Neden Önemli?
Duygusal zekası yüksek olan kişiler stresli durumlarda bile sakin kalır, kişiler arası çatışmaları etkili biçimde çözer ve liderlikte de üstün başarı gösterir. İş yerinde yüksek performans gösterenlerin %90'ının EQ'sunun yüksek olduğunu ortaya koyan araştırmalar bile vardır.
Duygusal Zekayı Artırmanın Pratik Yolları
Duygu kelime dağarcığınızı genişletin. "Sinirliyim"in ötesine geçip "hayal kırıklığına uğradım", "kırıldım", "tükendim" gibi daha net duyguları ifade etmeyi deneyin. Duygu günlüğü tutmak öz farkındalığı artırır. Konuşurken önce karşınızdakinin duygusunu yansıtma alıştırması yapın ("Demek bu yüzden sinirlendin"); bu, empati becerinizi geliştirir.
Araştırmalar Ne Diyor?
TalentSmart'ın araştırmasına göre iş yerinde en yüksek performansı gösterenlerin %90'ı yüksek duygusal zekaya sahiptir. Duygusal zeka eğitim programlarının (örneğin Google'ın "Search Inside Yourself" programı) stresi azaltmada, liderliği geliştirmede ve ekip iş birliğini iyileştirmede etkili olduğunu gösteren pek çok çalışma da bulunmaktadır. Bir fMRI çalışması, yalnızca duyguları etiketlemenin (duygulara isim vermenin) bile amigdala aktivitesini azalttığını ortaya koymuştur (Lieberman et al., 2007).
Nasıl Uygulanır?
- Günde en az üç kez kendinize "Şu anda ne hissediyorum?" diye sorun.
- Bir duygu kelimeleri listesi hazırlayın ve her gün yeni bir kelime kullanmayı deneyin.
- Konuşma sırasında hemen tepki vermek yerine üç saniye durmayı alıştırın.
- Birini dinledikten sonra "Hissettiğin şey..." diye yansıtma alıştırması yapın.
Günlük Hayatta Uygulama
Sabahları ruh halinizi 1'den 10'a kadar puanlayın. Puanın düşük olduğu günlerde önceden hazırlık yapabilirsiniz. İş yerinde bir e-postayı göndermeden önce duygusal tonunu kontrol edin. Bir çatışma anında önce "Bu kişi şu an ne hissediyor?" diye düşünün.
Dikkat Edilmesi Gerekenler
- EQ'yu artırmak duyguları bastırmak demek değildir. Duyguları fark etmek ve akıllıca kullanmak demektir.
- Başkalarının duygularına aşırı ortak olmak empati yorgunluğuna yol açabilir. Sağlıklı sınırlar koruyun.
- Duygusal zeka bir gecede artmaz. Anahtar, düzenli pratiktir.
Can'dan Bir Söz
Duyguları iyi yönetmek onları yok etmek değil, onlarla dost olmaktır. Her duygunun bir mesajı vardır. O mesajı okuyabildiğinizde daha bilge bir insan olabilirsiniz. Duyguların dilini Can'la birlikte öğrenmeye ne dersiniz?