Giriş
"Bu kadarı için danışmanlık almalı mıyım?" Pek çok kişi, yaşadığı sıkıntının profesyonel yardım gerektirecek düzeyde olup olmadığına karar vermekte zorlanır. Aslında danışmanlık için "bu kadar ağır olmalı" diye bir ölçüt yoktur. Ancak sorunlar günlük yaşamınızı etkilemeye başladıysa bir uzmanla görüşme zamanı gelmiş demektir. Pek çok ülkede ruh sağlığı hizmetlerinin kullanım oranı hâlâ düşüktür; bunun başlıca nedenleri önyargılar ve bilgi eksikliğidir. Aşağıdaki 7 işarete bir göz atın.
Temel Bilgiler
İşaret 1–2: Duygu ve uykudaki değişiklikler
İki haftadan uzun süredir depresif ya da kaygılı hissediyor ve eskiden keyif aldığınız etkinliklere ilginizi kaybettiyseniz dikkatli olmanız gerekir. Küçük şeylere bile kolayca sinirlenmek ya da ağlamak gibi duygu dalgalanmalarının şiddetlendiği durumlar da öyle. Bunlara çoğu zaman uykuya dalmakta zorlanma, sık uyanma ya da çok fazla uyuma gibi uyku düzeni değişiklikleri eşlik eder.
İşaret 3–5: Beden ve ilişkiler
Nedeni belirsiz baş ağrısı, hazımsızlık, kas gerginliği gibi bedensel belirtiler tekrar tekrar ortaya çıkar. Yakınlarınızla ilişkileriniz bozulur ya da insanlardan kaçmaya başlarsınız. İş ya da okul performansınız gözle görülür biçimde düşer veya dikkatiniz belirgin şekilde azalır.
İşaret 6–7: Bağımlılık ve kendine zarar verme dürtüsü
Alkole, madde kullanımına, oyunlara ya da benzeri şeylere aşırı bağımlı hale gelirsiniz. Kendinize zarar verme ya da intihar düşünceleri aklınızdan geçiyorsa, bu derhal yardım almanız gerektiğini gösteren acil bir işarettir.
Araştırma Bulguları
Dünya Sağlık Örgütü'ne (DSÖ) göre ruh sağlığı sorunları erken fark edilip tedavi edildiğinde iyileşme oranı %80'in üzerine çıkar. Örneğin Güney Kore'de ruh sağlığı sorunu yaşayanların yalnızca yaklaşık %22'si gerçekten profesyonel yardım alır. Danışmanlık, belirtiler ağırlaşmadan ne kadar erken alınırsa o kadar etkili olur.
Nasıl Uygulanır
- Yukarıdaki işaretlerden 2–3 veya daha fazlası size uyuyorsa bir uzmana danışmayı düşünün.
- Birçok yerde ücretsiz ya da düşük ücretli danışmanlık sunan kamu ruh sağlığı merkezleri veya hizmetleri bulunur; yaşadığınız bölgedeki seçenekleri araştırın.
- Şu anki durumunuzu yakın birine anlatın ve ondan destek isteyin.
- Maumscan'deki psikolojik testlerle (PHQ-9, GAD-7) mevcut durumunuzu nesnel olarak değerlendirin.
Günlük Hayatta Uygulama
Haftada bir kez kendi durumunuzu kontrol etmeye zaman ayırın. "Bu hafta duygularım, uykum, iştahım ve enerji düzeyim nasıldı?" sorusunun cevabını kısaca not etmek değişiklikleri fark etmenizi kolaylaştırır. Bir değişiklik iki haftadan uzun sürerse bir uzmanla görüşmeyi düşünün.
Dikkat Edilmesi Gerekenler
- Danışmanlık almak zayıflık değil, kendinize bakmanın en akıllıca yoludur.
- İlk görüşmede uyum sağlayamadığınızı hissederseniz başka bir danışman arayın. Danışmanlık ilişkisindeki uyum çok önemlidir.
- Kendinize zarar verme ya da intihar dürtüsü yaşıyorsanız hemen bulunduğunuz yerin acil yardım numarasını veya bir kriz destek hattını arayın.
Can'dan Bir Söz
Yardım istemek cesaret ister. Vücudun ağrıdığında doktora gittiğin gibi, kalbin acıdığında bir uzmana başvurmak da son derece doğal. Can da her zaman seni dinlemeye hazır.