Giriş
"Sen hep böylesin!" "Neden her seferinde böyle yapıyorsun?" Bu tür sözler ağızdan çıktığı anda konuşma bir savaşa dönüşür. Marshall Rosenberg'in geliştirdiği Şiddetsiz İletişim (NVC, Nonviolent Communication), çatışma anlarında bile birbirine saygı göstererek iletişim kurmayı sağlayan bir konuşma yöntemidir. Evde, işte ve arkadaşlıklarda hemen kullanabileceğiniz dört adımlı bir yöntemi tanıtıyoruz.
Temel Bilgiler
NVC'nin Dört Adımı
Birinci adım, gözlem: Yargılamadan ya da değerlendirmeden yalnızca olguları söyleyin. "Sen tembelsin" yerine "Bu hafta üç kez bulaşığı yıkamadın" gibi somut bir olgu aktarın. İkinci adım, duygu: O durumda hissettiğiniz duyguyu ifade edin. "Sinir bozucu" yerine duygunuzu sahiplenin: "Kırgın ve yorgun hissediyorum." Üçüncü adım, ihtiyaç: O duygunun ardındaki ihtiyacı dile getirin. "Ev işlerini adil bir şekilde paylaşmak istiyorum." Dördüncü adım, rica: Karşınızdakinden somut bir davranış rica edin. "Bu hafta salı ve perşembe bulaşıkları yıkayabilir misin?"
NVC Neden İşe Yarar?
"Sen" ile başlayan cümleler ("Sen hep...") karşınızdakinin savunma mekanizmasını harekete geçirir. "Ben" ile başlayan cümleler ("Ben... hissettim") karşı tarafı suçlamadan iç dünyanızı aktarır. Böylece karşınızdaki savunmaya geçmez ve konuşmaya katılabilir.
Empatik Dinleme
NVC'de dinlemek, konuşmak kadar önemlidir. Karşınızdakinin sözlerinin ardında gizlenen duyguları ve ihtiyaçları anlamaya çalışın. "Yani... yüzünden... hissediyorsun, öyle mi?" diye yansıttığınızda karşınızdaki anlaşıldığını hisseder.
Araştırmalar Ne Diyor?
NVC temelli iletişim eğitiminin çiftlerin ilişki doyumunu anlamlı ölçüde artırdığını ve çatışma sıklığını azalttığını gösteren araştırmalar var (Journal of Couple & Relationship Therapy, 2018). Okullarda NVC uygulandığında okul şiddetinin azaldığı ve empati becerisinin geliştiği yönünde raporlar da bulunuyor.
Nasıl Uygulanır?
- Çatışma anında önce şu cümleyi çalışın: "(Gözlem) olduğunda (duygu) hissettim, çünkü (ihtiyaç) benim için önemli. (Rica) yapabilir misin?"
- Günde bir kez, "sen" yerine "ben" ile başlayan bir cümle kullanmayı deneyin.
- Birini dinledikten sonra "Yani senin hissettiğin şey..." diyerek yansıtma alıştırması yapın.
Günlük Hayatta Uygulama
İş yerinde bir iş arkadaşınıza geri bildirim verirken NVC'yi kullanmayı deneyin. Çocuğunuzla konuşurken "Neden böyle yaptın!" (suçlama) yerine "Öyle olunca annen çok endişelendi" (duygu ifadesi) demeyi deneyin. Sevgilinizle ya da eşinizle yaşadığınız çatışmalarda önce birbirinizin ihtiyaçlarını anlamaya çalışın.
Dikkat Edilmesi Gerekenler
- NVC, karşınızdakini yönlendirmek için bir manipülasyon tekniği değildir. İçten gelmelidir.
- Şiddet içeren ya da tehlikeli durumlarda NVC'den önce güvenliğinizi sağlamak gelir.
- Başlangıçta tuhaf ve yapay gelebilir. Düzenli pratik gerekir.
Can'dan Bir Söz
Tek bir cümle bir ilişkiyi kurtarabilir de yıkabilir de. Bugün yalnızca bir kez, "Sen..." yerine "Ben..." demeyi dene. Küçük bir değişiklik ilişkide büyük bir fark yaratabilir. Can, daha sıcak konuşmaların için seni destekliyor.