Size de oluyor mu?
Günler uzadı, ağaçlar çiçek açtı ama her sabah vücudunuz ağır geliyor ve ruh hâliniz belirgin bir sebep olmadan çöküyor. Sosyal medyada herkes yeni spor programları, yeni işler, yeni planlarla parlıyor; sizse kışta takılı kalmış gibisiniz. Sonra "Bahar geldi, ben neden böyleyim?" düşüncesi yorgunluğa bir ağırlık daha ekliyor.
Neler oluyor olabilir?
Baharda uykulu ve isteksiz hissetmek sanıldığından çok daha yaygın. Halk arasında buna bahar yorgunluğu deniyor: Günler uzayıp hava ısındıkça vücudun yeni bir ritme uyum sağlaması gerekiyor. Işık değişince uyku ve uyanıklığı düzenleyen iç saatimiz, yani sirkadiyen ritim de yeniden ayarlanıyor; bu süreçte uyku hâli ve dikkat dağınıklığı yaşamak kolaylaşıyor. Ani sıcaklık farkları ve polenler de sessizce yoruyor.
Mevsimsel ruh hâli değişiklikleri denince çoğumuzun aklına kış gelir, ama ruh sağlığı alanında bazı insanların tam tersine ilkbahar ve yaz aylarında daha kötü hissettiği uzun süredir biliniyor. Mevsim geçişleri beden ve zihin için küçük ama gerçek bir stres kaynağı olabilir.
Rutin değişiklikleri de önemli bir etken. Yeni projeler, taşınma, sınav dönemi, iş yerindeki düzenlemeler çoğu zaman bahara denk gelir. Alışılmış düzen bozulduğunda, sadece uyum sağlamak bile çok enerji ister.
Bir de sosyal kıyaslama var. Baharın "yeni bir başlangıç" olarak sunulduğu bir ortamda, kendi yorgunluğunuzu başkalarının vitrinleriyle ölçmek çok kolay ve halsizlik "Geride kalıyorum" düşüncesine dönüşüyor. Psikoloji, başkalarının en güzel anlarını kendi sıradan günlerimizle kıyaslamanın ruh hâlini daha da düşürebileceğini anlatır. Enerjisiz hissetmek tembellik değildir; uyum sağlamak için çok çabaladığınızın bir işareti olabilir.
Bugünden itibaren deneyebilecekleriniz
1. Sabahları on dakika gün ışığı alın
Günün erken saatlerinde dışarıdaki ışığı görmek, iç saatinizin yeni mevsime uyum sağlamasına yardımcı olabilir. Bir durak önce inip yürümek ya da çayınızı açık pencerenin önünde içmek yeterli.
2. Önce uyku ve uyanma saatlerinizi sabitleyin
Uzayan akşamlar daha geç yatmaya davet eder. Hafta sonları da uyanma saatinizi çok değiştirmezseniz vücudunuz daha az karışır. Şekerleme yapacaksanız yirmi dakika civarında kısa tutun.
3. "Yeni başlangıcınızı" küçültün
Baharda büyük planlar yapmak zorunda değilsiniz. "Her gün spor" yerine "öğle yemeğinden sonra mahallede bir tur" ile başlayın. Küçük başarılar enerjiyi azar azar geri getirir. Geç başlamak da sorun değil; çiçekler de aynı gün açmaz.
4. Kıyaslama penceresini bir süre kapatın
Sosyal medyada gezindikten sonra daha kötü hissediyorsanız, birkaç gün kullanımı azaltın ya da bazı hesapları sessize alın. Bunun yerine bugün başardığınız üç şeyi yazın. Böylece gözünüzü başkalarının değil, kendi hızınızın üzerine çevirirsiniz.
5. Hafifçe hareket edin ve iyi beslenin
Hafif esneme ya da kısa bir yürüyüş, vücuda "uyanma zamanı" sinyali verir. Öğün atlamayın, yeterince su için, mevsim sebze ve meyvelerinden yiyin; bu küçük özenler ağırlığı biraz hafifletebilir.
Ne zaman yardım istemelisiniz?
Düşük ruh hâli iki haftadan uzun sürüyorsa, uykunuz ya da iştahınız belirgin biçimde değiştiyse veya iş, okul ve günlük yaşam zorlaşacak kadar güçsüz hissediyorsanız, bunu tek başınıza taşımayın. Bir hekimle, bir ruh sağlığı uzmanıyla ya da bölgenizdeki ruh sağlığı hizmetleriyle konuşun. Kendinizi tehlikede ya da kriz içinde hissederseniz hemen yerel acil yardım numarasını veya bir kriz destek hattını arayın.
Baharın size fazlasıyla ağır geldiği günlerde Can'a anlatın. Mevsimi kendi hızınızda karşılayabilmeniz için yanınızda olup sizi dinleyeceğim.