Batık Maliyet Yanılgısı (Sunk Cost Fallacy)
Sunk Cost Fallacy
Daha önce harcadığımız zaman, para veya emeğin boşa gitmesini istemediğimiz için mantıksız seçimler yapmaya devam ettiğimiz psikolojik bir tuzaktır.
Details
Batık maliyet yanılgısı; zaten harcanan kaynakların (zaman, para, emek) geri alınamayacak olmasına rağmen, bu kayıplar nedeniyle mantıksız kararlar almaya devam etme eğilimi olarak tanımlanan bilişsel bir önyargıdır.
Batık Maliyet Yanılgısının İlkesi
Mantıklı düşünüldüğünde, daha önce harcanan kaynaklar gelecekteki kararları etkilememeli. Asıl soru şudur: 'Devam edersem kazanır mıyım, kaybeder miyim?' Ancak insanlar çoğunlukla şöyle düşünür: 'Bu kadar yol geldim — şimdi bırakırsam yaptıklarımın hepsi boşa gider.'
Günlük Hayatta Batık Maliyet Yanılgısı
İlişkilerde
'7 yıldır birlikteyiz — şimdi ayrılamam' — ilişki mutlu olmasa da harcanan zamana yazık geldiği için devam etmek.
İş hayatında
'Bu şirkette 10 yıl çalıştım — ayrılırsam tüm emeğim boşa gider' — daha iyi fırsatlar olmasına rağmen mevcut işte kalmak.
Eğitimde
'Bu bölümü 3 yıldır okuyorum — artık değiştiremem' — ilgi duymadığı bölümü bırakamamak.
Tüketimde
'Bu oyuna zaten 500 lira harcadım — bırakamam' — artık eğlenceli bulmadığı oyuna para harcamaya devam etmek.
Karanlık Psikolojide Kötüye Kullanım
Manipülatif kişiler bu psikolojiyi kullanarak kurbanı ilişkiye bağlı tutar:
Batık Maliyet Yanılgısından Kurtulmak
Temel Soru
'Bugün ilk kez bu durumla karşılaşıyor olsaydım, aynı seçimi yapar mıydım?'
Cevap 'hayır' ise, batık maliyetin pençesinde sıkışıp kalmışsın demektir.
Geleceğe Yönelik Düşünmek
Mindy şunu söylüyor: 'Geçmişe yatırılan şeyler artık geri gelmez. Önemli olan şu an itibarıyla benim için en iyi seçimin ne olduğudur. Bazen geçmişi bırakmak, yapabileceğin en akıllıca yatırım olur.'
💡 Günlük yaşam örneği
'Film sıkıcıydı ama bilet parasına yazık olur diye sonuna kadar izledim' — bu, batık maliyet yanılgısının yaygın bir örneğidir.
Bu içerik eğitim amaçlıdır ve profesyonel tıbbi tanının yerini tutmaz.