Tepki Önleme
Response Prevention
Bu, kaygı yaratan durumlarda alışkanlık haline gelmiş kaçınma davranışlarını veya kompulsif davranışları yapmamayı pratik eden bir tedavi tekniğidir. Maruziyet terapisiyle birlikte obsesif-kompulsif bozukluğun (OKB) tedavisinde temel bir rol oynar.
Details
Tepki Önleme Nedir?
Tepki Önleme (Response Prevention), kaygı veya sıkıntı hissedildiğinde alışkanlık haline gelmiş davranışları (kompulsif davranışlar, kaçınma davranışları vb.) kasıtlı olarak yapmamayı pratik eden bir tedavi tekniğidir. Genellikle Maruziyet (Exposure) ile birlikte kullanılır ve 'ERP (Maruziyet ve Tepki Önleme)' olarak adlandırılır.
Nasıl Çalışır?
Obsesif-kompulsif bozukluğu (OKB) örnek olarak ele alalım. OKB'si olan bir kişi, kaygı verici bir düşünce (obsesyon) geldiğinde, o kaygıyı azaltmak için belirli bir davranışı (kompulsiyon) tekrar tekrar yapar. Örneğin, 'mikroplarla kirletildim' düşüncesi geldiğinde ellerini onlarca kez yıkar.
Tepki önleme, bu kısır döngüyü kırmanın yöntemidir:
Neden İşe Yarar?
Kompulsif davranış yapılmasa bile kaygının doğal olarak yatıştığı beden tarafından deneyimlenir. Bu deneyim tekrarlandığında, obsesif düşünceler gelse bile kompulsif davranış yapmak zorunda olmadığına dair özgüven gelişir.
Mindy, bu sürecin başlangıçta gerçekten çok zor olabileceğini çok iyi biliyor. Ancak bir uzmanın rehberliğinde adım adım pratik yapıldığında, kaygıyla başa çıkma gücü giderek artar.
Uygulama Alanları
Tepki önleme yalnızca OKB'de değil, sağlık kaygısı, özgül fobiler, travma sonrası stres bozukluğu gibi çeşitli kaygı ile ilgili sorunlarda da kullanılır. Temel nokta, kaçınmak yerine yüzleşme cesareti geliştirmektir.
💡 Günlük yaşam örneği
El yıkama kompulsiyonu olan bir kişinin danışmanın yardımıyla kapı koluna dokunduktan sonra ellerini yıkamadan 30 dakika dayanma pratiği yapması, tepki önlemedir.
Bu içerik eğitim amaçlıdır ve profesyonel tıbbi tanının yerini tutmaz.