Mindscan
Sözlüğe dön
Dark Psychology

Dürtme (Nudge)

Nudge

Dürtme, seçim özgürlüğünü kısıtlamadan, ortam tasarımı aracılığıyla insanları belirli bir yönde davranmaya yönlendiren yumuşak bir müdahaledir.

Details

Dürtme (Nudge), davranışsal ekonomist Richard Thaler ve hukukçu Cass Sunstein tarafından ortaya atılan bir kavramdır; kelimenin tam anlamıyla 'dirseğiyle hafifçe dürtmek' demektir.

Dürtmenin Temel İlkeleri

Dürtme, insanların seçimlerini zorlamadan daha iyi bir yöne yönlendirmeyi amaçlar. Seçim mimarisi (choice architecture) tasarlanarak insanların doğal olarak belirli bir seçeneği tercih etmeleri sağlanır.

Olumlu Dürtme Örnekleri

  • Organ bağışı onayı: Opt-out (reddetmezsen otomatik onay) sistemine geçilmesiyle bağış oranı büyük ölçüde arttı
  • Merdiven piyanoso: Merdivenlere piyano tuşları çizilince yürüyen merdiven yerine merdiven kullanımı arttı
  • Tasarruf programları: Maaş artışının bir kısmının otomatik olarak birikime aktarılmasıyla tasarruf oranı yükseldi

    • Karanlık Dürtme: Kötüye Kullanım Durumları

    Dürtme, kullanıcının değil şirketin ya da manipülatörün çıkarı için kullanıldığında buna karanlık dürtme veya çamur (sludge) denir.

    Karanlık Örüntü Örnekleri

  • Abonelik iptali kasıtlı olarak karmaşık hale getirilir
  • Kişisel veri paylaşım onayı varsayılan olarak işaretli gelir
  • 'Diğer müşteriler de bu ürünü satın aldı' ifadesiyle uyum psikolojisi kullanılır
  • Ücretsiz deneme sonrasında otomatik ödemeye geçilir

    • Kişilerarası İlişkilerde Karanlık Dürtme

  • Belirli bir sonuca yönlendiren sorular tekrar tekrar sorulur
  • Seçenekler kısıtlanarak istenen yanıt alınmaya çalışılır
  • Karşı tarafın 'gönüllü olarak' istenen davranışı sergileyeceği bir ortam yaratılır

    • Karanlık Dürtmeyle Başa Çıkma

  • 'Bu seçenek neden varsayılan olarak ayarlanmış?' diye sorun
  • Sizi aceleye getiren ortamlarda bir adım geri çekilin
  • Varsayılan ayarları olduğu gibi bırakmayın, bizzat inceleyin

    • Mindy şunu hatırlatır: Dürtmeyi fark ettiğinizde, manipüle edilmeden özgür iradenizle seçim yapabilirsiniz.

    💡 Günlük yaşam örneği

    'Abonelik iptal butonunun bulunması zorlaştırılmış ve gizlenmiş, abonelik devam butonunun ise büyük ve göz alıcı yapılmış olması' — bu bir karanlık dürtme örneğidir.

    Ad

    Related Terms

    상호성의 법칙
    손실 회피
    희소성의 원리

    "Dürtme (Nudge)" hakkında daha fazla konuşmak ister misiniz?

    Can bu konuyu sizinle birlikte keşfetmek ve kişisel tavsiyeler vermek için burada

    İlgili psikoloji testleri

    Kendinizi daha iyi anlamak için bu konuyla ilgili testleri keşfedin

    Bu içerik eğitim amaçlıdır ve profesyonel tıbbi tanının yerini tutmaz.

    Dürtme (Nudge) (Nudge) | 마음스캔 심리학 용어사전