Ekskoriasyon Bozukluğu (Deri Yolma Bozukluğu) (Excoriation Disorder)

Ayrıntılı Açıklama

Giriş

Merhaba, ben Can. Bugün Ekskoriasyon Bozukluğu (Excoriation Disorder) hakkında birlikte konuşalım.

Ekskoriasyon Bozukluğu, kişinin derisini tekrar tekrar yolması, kazıması veya sıkıştırması sonucu gözle görülür yaralar oluşturduğu ve bu davranışı kontrol edemediği bir durumdur. Deri Yolma Bozukluğu (Skin Picking Disorder) olarak da bilinir ve DSM-5'te obsesif-kompulsif ve ilişkili bozukluklar kategorisinde yer almaktadır.

Temel Kavramlar

Bu bozukluğun özü, kişinin durmak istemesi ama duramamasıdır. Pek çok kişi farkında olmadan deri yolmaya başlar ve farkına vardığında yara çoktan oluşmuş olur. Gerginlik veya kaygı hissedildiğinde başlayabilir ya da tam tersine, zihin boşken otomatik olarak gerçekleşebilir.

Deri yolma anında geçici bir rahatlama veya tatmin hissi yaşanır; ancak sonrasında yarayı görünce utanç, suçluluk ve hayal kırıklığı ortaya çıkar. Yaraları gizlemek için uzun kollu kıyafetler giymek veya makyajla örtmek gibi yöntemlere başvurmak günlük yaşamı da olumsuz etkiler.

Bu bozukluğun trikotilomani (Trichotillomania, saç yolma bozukluğu) ile benzer bir mekanizması vardır ve çoğunlukla anksiyete bozukluğu, depresyon ve obsesif-kompulsif bozuklukla birlikte görülür.

Bu Durumlar Sizin İçin Geçerli Olabilir

Derideki küçük pürüzleri veya sivilceleri tekrar tekrar yolduğunuzda

Yolmayı durdurmaya çalışsanız da başaramadığınızda

Yaralar nedeniyle kısa kollu kıyafetlerden kaçındığınızda

Stres altındayken deri yolmanın arttığını fark ettiğinizde

Yolduktan sonra kendinizi suçladığınız hâlde davranışın tekrarlandığında

Nasıl Başa Çıkabilirsiniz?

Alışkanlık Tersine Çevirme Eğitimi (HRT) — Yolma dürtüsü geldiğinde yumruk sıkmak veya elinize başka bir nesne almak gibi alternatif davranışlar deneyin.

Tetikleyicileri Belirleyin — Hangi durumlarda deri yolduğunuzu not edin; böylece kalıbı anlayabilir ve önlem alabilirsiniz.

Fiziksel Engel Oluşturun — Yara bandı yapıştırmak, eldiven giymek veya stiker yapıştırmak gibi yöntemlerle otomatik davranışı engelleyin.

Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT) — Uzman bir danışmanla birlikte davranış kalıplarını ve düşünceleri sistematik olarak değiştirebilirsiniz.

Öz-Şefkat Pratiği Yapın — Hata yaptığınızda kendinizi suçlamayın. İyileşme sürecinin mükemmel olması gerekmez.

Can'den Bir Söz

Durmak isteyip duramamanın o çaresizliğini Can çok iyi anlıyor. Bu bir irade sorunu değil, yardıma ihtiyaç duyulan bir durumdur. Küçük değişikliklerle başlamak bile yeterlidir. Kendinize nazikçe davranarak, yavaş yavaş ilerlemeye devam edin.

💡 Günlük yaşam örneği

Her stres yaşandığında parmak çevresindeki deri farkında olmadan yolunmaya başlanır, kan çıkana kadar durdurulamaz ve ardından yaraları görünce kendini suçlama başlar — bu döngü tekrar tekrar yaşanır.

"Ekskoriasyon Bozukluğu (Deri Yolma Bozukluğu)" hakkında daha fazla konuşmak ister misiniz?

Can bu konuyu sizinle birlikte keşfetmek ve kişisel tavsiyeler vermek için burada

İlgili psikoloji testleri

Kendinizi daha iyi anlamak için bu konuyla ilgili testleri keşfedin